Passchendaele New British Cemetery

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Zonnebeke
Deelgemeente Passendale
Straat 's Graventafelstraat
Locatie 's Graventafelstraat zonder nummer, Zonnebeke (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie van het Wereldoorlogerfgoed (geografische inventarisatie, thematische inventarisatie: 01-01-2002 - 31-12-2005).
  • Synchronisatie databank beschermde monumenten 2008 (synchronisaties: 05-06-2008 - 31-12-2008).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Passchendaele New British Cemetery

Deze bescherming is geldig sinds 01-04-2009.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Passchendaele New British Cemetery

Deze vaststelling is geldig sinds 20-09-2010.

Beschrijving

De begraafplaats ligt langs de ‘s Graventafelstraat, schuin tegenover de 4e Regiment Karabiniersstraat, op een heuvelflank op ca. 800m ten noordwesten van Passendale. De omgeving bestaat uit heuvelachtig landbouwgebied. Vóór de begraafplaats staat de provinciale naamsteen voor het "Eindoffensief 1918".

Het dorp Passendale was op 20 oktober 1914 in Duitse handen gevallen. De heuvelrug, bij de Britten bekend als ‘Passchendaele Ridge’ (scheiding tussen Leie- en IJzerbekken), vormde tijdens de eerste oorlogswinter 1914-1915 de verst vooruitgeschoven frontlijn van de ‘salient’. Ze werd verdedigd door Franse troepen, die begin april 1915 afgelost werden door Britten en Canadezen. Na de Duitse gasaanvallen eind april 1915 (Tweede Slag bij Ieper), zagen de Britten zich genoodzaakt zich terug te trekken. De Duitsers hadden de strategisch belangrijke hoogte (‘Flandern Riegel’) in handen en bouwden er de komende jaren verdedigingsstellingen met betonnen schuilplaatsen en bunkers uit, ‘Flandern – Stellung’ geheten.

De Derde Slag bij Ieper, die op 31 juli 1917 losbarstte en pas op 10 november 1917 – honderdduizenden slachtoffers later – beëindigd werd, ging de geschiedenis in als de 'Slag om Passendale' of ‘Passchendaele’. Op 6 november heroverde de ‘5th Canadian Infantry Brigade’ Passendale. Tijdens het Duitse Lente-Offensief (april 1918) dienden de geallieerden hun zuur verdiend territorium van de nazomer van 1917 opnieuw prijs te geven en kwam het dorp opnieuw in Duitse handen. Dit bleef zo tot het Belgische 4de Regiment Karabiniers en het 1ste en 2de Regiment Grenadiers (12de legerdivisie) het dorp definitief heroverden op 29 september 1918, tijdens het Geallieerde Bevrijdingsoffensief.

De ‘New British Cemetery’ werd pas na de oorlog aangelegd door de concentratie van verspreide graven op de slagvelden rond Passendale en Langemark. Het merendeel van de doden is gestorven in de herfst van 1917. Opmerkelijk is het groot aantal Canadezen. Op 9 juni 2003 werden de stoffelijke overschotten van 3 Canadese militairen op Passchendaele New British Cemetery herbegraven. Ze waren tijdens archeologische opgravingen door 'De Diggers' gevonden.

Er worden nu 2101 Commonwealthdoden begraven of herdacht. Meer dan 3/4 hiervan kon niet meer geïdentificeerd worden. Het gaat om 1026 doden uit het Verenigd Koninkrijk (waarvan 894 niet geïdentificeerd), 292 doden uit Australië, (waarvan 171 niet geïdentificeerd), 654 doden uit Canada (waarvan 450 doden niet geïdentificeerd), 126 doden uit Nieuw-Zeeland (waarvan 83 niet geïdentificeerd) en 3 doden uit Zuid-Afrika (waarvan 2 niet geïdentificeerd). De 3 Canadezen, die hier in juni 2003 werden bijgezet, zijn in deze cijfers meegerekend. Voor 4 militairen uit het Verenigd Koninkrijk en 3 Canadezen werden ‘special memorials’ opgericht, omdat aangenomen wordt dat ze hier begraven liggen onder een naamloos graf.

Het ontwerp van de begraafplaats is van de hand van Charles Holden (hoofdarchitect) en W.C. Von Berg (uitvoerend architect).

Vóór de begraafplaats staat een provinciale ‘Naamsteen’ ter herinnering aan het ‘Eindoffensief 1918’. Naar aanleiding van de verjaardag van het overlijden van Koning Albert I en het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, richtte de Provincie West-Vlaanderen tussen 1984 en 1988 - in verschillende reeksen - 25 gedenktekens op, “Naamstenen” genoemd. Ze werden vooral in de frontstreek geplaatst op die locaties, waar niets meer aanwezig was dat herinnerde aan bepaalde belangrijke gebeurtenissen of installaties uit de Eerste Wereldoorlog.

Deze naamsteen maakt deel uit van de 5de reeks naamstenen, onthuld in 1988, die herinneren aan plaatsen en gebeurtenissen die plaatsgrepen tijdens de eerste fase van het Geallieerde Bevrijdingsoffensief in het najaar van 1918.

De gedenkstenen werden ontworpen door J. Vansteenkiste. De uitvoering is van de hand van P.H. Boudens (ontwerper en uitvoerder opschriften) - J. Hollevoet (spanbeton sokkel)

Begraafplaats met rechthoekig grondplan en een oppervlakte van 7246m². De begraafplaats is in verschillende niveaus aangelegd, die met mekaar verbonden worden via trapjes. De begraafplaats is langs 3 zijden afgesloten door een grijze, natuurstenen muur, afgedekt met witte natuursteen en langs de straatzijde door een lage muur uit witte natuurstenen blokken. Centraal in deze voormuur is de toegang opgebouwd uit een brede, valse voorgevel met 5 vensters met traliewerk en 2 poortgebouwtjes, waarop een zware bovenbouw staat. Centraal bovenaan staat het opschrift: “1914 Passchendaele New British Cemetery 1918”.

In de gebouwtjes zijn het registerkastje, zitbanken, de metalen informatieplaat en de landplaten ondergebracht. De 2 poortgebouwtjes worden achter de voorgevel met mekaar verbonden via een geplaveid terras, waarop centraal het ‘Cross of Sacrifice’ (type A) staat. Vanaf dit offerkruis vertrekt een centrale as, die de 16 symmetrisch aangelegde perken verdeelt en achteraan (noordwestkant) geflankeerd wordt door 2 x 3 populieren. Langs het middenpad, een perk verwijderd van het ‘Cross of Sacrifice’, staat de ‘Stone of Remembrance’. Tussen de voorlaatste en laatste perken (noordwestkant) staan langs de zijkanten 2 gebouwtjes uit witte natuurstenen blokken, die fungeren als schuilgebouw of (afgesloten) dienstgebouw. Helemaal achteraan staan de ‘special memorials’. Het geheel wordt getooid met bloemperken, struiken en jonge esdoorns langs de randen.

Tegen de voorzijde van de begraafplaats staat een gedenksteen, bestaande uit een rechthoekige sokkel uit gewapend beton, die vooraan driehoekig uitloopt. Een grote ruitvormige gedenksteen (80 x 80 x 10cm) uit witte natuursteen is schuin tegen de sokkel bevestigd. Bovenaan staat het gekleurde wapenschild van de Provincie West-Vlaanderen in geanodiseerd aluminium. Daaronder de tekst “Eindoffensief Passendale 28 september 1918”. De letters zijn diep V-vormig in de steen gekapt en lichtgrijs gepatineerd. Onderaan het officieel monogram van Koning Albert I.

H.140 x Br.50 x D.20cm.

  • Informatie van de Commonwealth War Graves Commission (oude en nieuwe registers, informatieborden, website).
  • Scott Michael, The Ypres Salient. A guide to the cemeteries and memorials of the Salient. Norwich-Norfolk, Gliddon Books, 1992.
  • Cave Nigel (Vertaling: Lampaert Roger), Passendale. De strijd om het dorp. Erpe, De Krijger, 1999 (= Slagveld België, 1).
  • Jacobs M., Zij, die vielen als helden. Inventaris van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, Deel 2. Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1996.
  • Jacobs M., Naamstenen 1914-1918. 25 gedenkstenen opgericht tussen 1984 en 1988 ter herinnering aan het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en aan het overlijden van Koning Albert. Brugge, Provincie West-Vlaanderen, 1988.

Bron: Beschermingsdossier DW002413

Auteurs: Decoodt, Hannelore

Alle teksten

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Passendale

Passendale (Zonnebeke)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.