erfgoedobject

Atoombunkers

bouwkundig element
ID: 211472   URI: https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/211472

Juridische gevolgen

  • is aangeduid als vastgesteld bouwkundig erfgoed Atoombunkers
    Deze vaststelling is geldig sinds 29-03-2019

Beschrijving

Het uitzicht van de Scheldekaaien begin 21ste eeuw is gecreƫerd meer dan een eeuw vroeger in het kader van grootschalige infrastructuurwerken die als doel hadden de havenactiviteiten uit te breiden. Een zeer ingrijpende en grootschalige onderneming was de rechttrekking van de Schelde, uitgevoerd tussen 1877 en 1883. Essentieel onderdeel bij deze werken was het bouwen van een kaaimuur langs de rechteroever van de Schelde, vanaf Kattendijksluis tot net voorbij de Ledeganckkaai. Een strook van 80 m breed werd ingericht met kades, havenkranen, treinsporen en opslagplaatsen. In 1897-1903 werd de havenstrook met 2 km verlengd naar het zuiden toe.

De meeste constructies op de Scheldekaaien hebben hun oorsprong in dit eind 19de-eeuwse hoofdstuk van de Antwerpse havenactiviteiten. Een belangrijk midden 20ste-eeuws element op de kaaien is het netwerk van atoombunkers dat zich uitstrekt vanaf de Petroleumkaai tot aan de Rijnkaai. Deze betonnen bunkers werden opgericht in 1954-55 in volle Koude Oorlog. De oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea bereikte in die jaren een hoogtepunt en men vreesde internationaal voor een uitbreiding van het conflict naar Europa. De bezettingsmacht in West-Duitsland werd toen omgevormd tot een defensieve linie tegen het Oostblok. Alle landen werkten extra beveiliging uit. In totaal werden er toen 99 bunkers gepland in de haven; door de vermindering van de atoomdreiging werd wellicht slechts een deel van dit plan uitgevoerd.

In totaal konden er vijftien bovengrondse betonnen relicten teruggevonden worden op de Scheldekaaien, waarvan er vijf op het terrein van Petroleum Zuid liggen. Omdat een aantal zich onder de havenafdaken bevinden, is het mogelijk dat er nog bunkers staan in de afgesloten afdaken langs de Scheldekaaien. Ook de meer noordelijke delen van de haven werden niet onderzocht op de aanwezigheid van atoombunkers.

Op de Scheldekaaien komen verschillende types voor. Het gaat om bunkers geschikt voor 6, 26 of 72 personen. Bovengronds zijn een aantal vierkante constructies met plat dak bewaard; andere zijn kleiner en hebben hun toegang in een afhellend vlak.

  • HAZENBERG ARCHEOLOGIE 2009: Herinrichting Scheldekaaien, onuitgegeven nota, catalogus nr. 48.
  • Erfgoed &Visie 2010: Onderzoek industrieel erfgoed Petroleum-Zuid Antwerpen, onuitgegeven studie, IPZ 010, IPZ 011, IPZ 013, IPZ 015, PIZ 009, PIZ 115.

Bron     : Hooft E. 2010: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie Antwerpen, Stad Antwerpen: Scheldekaaien, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen ANT1, (onuitgegeven werkdocument).
Auteurs :  Hooft, Elise
Datum  : 2010


Relaties

  • Is gerelateerd aan
    Afdak 4 langs de d'Herbouvillekaai
    D'Herbouvillekaai zonder nummer (Antwerpen)

  • Is gerelateerd aan
    Afdaken 13A-13B
    De Gerlachekaai zonder nummer (Antwerpen)

  • Is gerelateerd aan
    Zuidersluis
    Cockerillkaai zonder nummer (Antwerpen)

  • Is deel van
    Cockerillkaai
    Cockerillkaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    D'Herbouvillekaai
    D'Herbouvillekaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    De Gerlachekaai
    De Gerlachekaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    Ledeganckkaai
    Ledeganckkaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    Petroleumkaai
    Petroleumkaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    Rijnkaai
    Rijnkaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    Sint-Michielskaai
    Sint-Michielskaai (Antwerpen)

  • Is deel van
    Tavernierkaai
    Tavernierkaai (Antwerpen)

Je kan deze pagina citeren als: Agentschap Onroerend Erfgoed 2019: Atoombunkers [online] https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/211472 (Geraadpleegd op 20-10-2019)