Geografisch thema

Vliermaalroot

ID: 14046   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14046

Beschrijving

De eerste vermelding van "Vlidermale Roide" dateert van 1367. Etymologisch kan dit duiden op een stichting vanuit Vliermaal, een nieuwe nederzetting na het rooien van het bos. Rode betekent zoveel als "onontgonnen land".

De Mombeek vormt de zuidwestelijke grens van het dorp, de Winterbeek de noordelijke. Het 104 hectare grote Jongenbos ligt ten noordoosten van het centrum van Vliermaalroot en grenst aan het naburige Diepenbeek. Het fungeert als park- en jachtgebied rondom het Kasteel Jongenbos. Het gebied werd een honderdtal jaren geleden aangeplant door baron Van Der Meer, bouwheer van het kasteel. Aanvankelijk goed onderhouden, komt het bos nu verwilderd over. Sinds de Tweede Wereldoorlog werd circa 30 hectare tot landbouwgrond omgevormd. Het bos behoort tot het type eiken-berkenbos, maar ook andere bomen komen voor. Aan de overkant van de Winterbeek is er een dennenbosje gesitueerd, dat eveneens tot het goed Jongenbos behoort.

Vliermaalroot kent één gehucht, Sitsingen, gelegen ten zuidoosten, confer Sitsingenstraat.

De Romeinse bewoning wordt bevestigd door de gevonden scherven en tegulae. De antieke weg Tongeren-Vliermaal-Overpelt doorkruiste het grondgebied van de gemeente.

Jongenbos, Ridderborn en Wermerbos waren Loonse lenen.

Vliermaalroot was tot 1865 een gehucht van Vliermaal. Tijdens het ancien régime was het één van de drie Vliermaalse districten met een eigen burgemeester.

Op kerkelijk gebied was Vliermaalroot tot 1839 afhankelijk van Vliermaal. De parochie werd opgericht in 1847. Het betreft een langgerekt straatdorp, als zodanig reeds aangeduid op de Ferrariskaart (1771-77), gekarakteriseerd door lintbebouwing en ontstaan langsheen de weg Vliermaal - Diepenbeek, met als belangrijkste straten de Here-, Fontein- en Helstraat. Pas na de Tweede Wereldoorlog constateert men een woonuitbreiding langs de uitvalswegen naar de andere buurgemeenten: de Gauwerstraat richting Kortessem, de Bornstraat richting Romershoven en de Gulmerstraat richting Schalkhoven. Eertijds beperkte zich de bewoning aan deze straten tot een aantal kleine hoeven, waarvan er nog enkele in vakwerkbouw zijn overgebleven.

Circa 1980 werd een sociale woonwijk gecreerd, ten noordoosten van de Sint-Eligiuskerk, Sint-Elooiwijk genoemd, hetgeen voor een sterke bevolkingstoename heeft gezorgd. Van landbouwgemeente met voornamelijk weilanden en zonder industrie, is het dorp uitgegroeid tot een echte forenzengemeente.

Eertijds was er de "Rootmolen" bedrijvig op de Mombeek.

Oppervlakte: 634 hectare. Aantal inwoners (01-01-1999): 1.302.

  • BAUWENS-LESENNE M., Bibliografisch repertorium van de oudheidkundige vondsten in Limburg behoudens Tongeren-Koninksem (vanaf de vroegste tijden tot de Noormannen), (Oudheidkundige repertoria, Reeks A: Bibliografische repertoria; 8), Brussel, 1968, p. 361.
  • DRIESEN W., Bulletin..., p. 132.
  • GILISSEN J., Kortessem in oude prentkaarten, Zaltbommel, 1981, p. 2, prentkaarten nrs. 11, 15, 18, 29-30.
  • GILISSEN J., Kortessem in oude prentkaarten, 2, Zaltbommel, 1994, p. 1, 2, prentkaarten nrs. 18, 35, 39, 43, 49, 57, 75.
  • LUX V.G., De Romeinse overblijfselen in de streek rondom Gors-Opleeuw, (Het Oude Land van Loon, 25, 1970, p. 49).
  • PAQUAY J., Les paroisses de l'ancien concile de Tongres, y compris les conciles de Hasselt et Villers-l'Evêque démembrés du même concile. (Bulletin de la Société d'Art et d'Histoire du Diocèse de Liège, 18, 1909, p. 105.
  • PAQUAY J., Vliermaalroot. I. Rendelborn (thans Ridderborn). II. Het leen Jongenbosch, (Limburg, 17, 1935, p. 61-63).
  • REMANS G., Vliermaalroot, (Limburg, 27, 1947-1948, p. 13-20, 21-39).
  • VANAUDENAERDE J., D'n tram van Kortessem. Z'n historie, Kortessem, 1988, p. 14, 17, 21, 30 e.v., 36, 53, 54, 69, 79, 81, 94.

Bron     : Pauwels D., Schlusmans F. met medewerking van Muyldermans E. & Rombouts J. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Borgloon, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N4, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Pauwels, Dirk, Schlusmans, Frieda
Datum  : 1999


Relaties

  • Is deel van
    Kortessem
    Kortessem (Limburg)

  • Omvat
    Alleenstaande dwarsschuur
    Gulmerstraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Baron A.de Heuschstraat
    Baron A.de Heuschstraat (Kortessem)

  • Omvat
    Barrier
    Dorpsplein zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Barrier
    Gulmerstraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Bornstraat
    Bornstraat (Kortessem)

  • Omvat
    Christusbeeld
    Gulmerstraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Gauwerstraat
    Gauwerstraat (Kortessem)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Vliermaalroot en gemeenteschool
    Fonteinstraat 9 (Kortessem)

  • Omvat
    Gesloten hoeve
    Gulmerstraat 78 (Kortessem)

  • Omvat
    Helstraat
    Helstraat (Kortessem)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Herestraat 58 (Kortessem)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Eeuwfeeststraat 15 (Kortessem)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Herestraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Leenstraat 9 (Kortessem)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Sitsingenstraat 33 (Kortessem)

  • Omvat
    Kasteel Jongenbos
    Jongenbos 2-4 (Kortessem)

  • Omvat
    Kasteelpark Jongenbos
    Bornstraat, Jongenbos 2-4, Kasteeldreef (Kortessem)

  • Omvat
    Kerkhof van Vliermaalroot
    Dorpsplein zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Gulmerstraat 50 (Kortessem)

  • Omvat
    Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaart of Sint-Eligiuskerk
    Dorpsplein zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Rootmolen
    Herestraat 11 (Kortessem)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Herestraat 27 (Kortessem)

  • Omvat
    Siertuin van de hoeve Wermerbos
    Gauwerstraat 95 (Kortessem)

  • Omvat
    Sint-Rochuskapel
    Oudeweierenstraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Twee hoeven
    Fonteinstraat 13 (Kortessem)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve met bakhuis
    Papeheide 32 (Kortessem)

  • Omvat
    Veldkruis
    Oudeweierenstraat zonder nummer (Kortessem)

  • Omvat
    Veldkruis Aan het Lieveheerke
    Gulmerstraat zonder nummer (Kortessem)