Zutendaal

inventaris bouwkundig erfgoed \ geheel \ gemeente

Locatie

Provincie Limburg
Gemeente Zutendaal
Deelgemeente Zutendaal
Straat

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Inventarisatie Zutendaal (geografische inventarisatie: 01-01-1981 - 31-12-1981).

Juridische gevolgen

Beknopte karakterisering

Beschrijving

Van 1292 tot 1342 Suerbroeck; vanaf 1345 Zuetendael. Gemeente op het Kempisch Laagplateau, ten zuidwesten ingesneden door de Zutendaalbeek; aan het Albertkanaal. Droge grindrijke zandgronden, vochtige lemige zandgronden in de vallei.

Eertijds deel der heerlijkheid Genk, onderworpen aan de schepenbank van Genk. In 1304 schenking van het patronaatsrecht door Arnold V aan de abdij van Averbode; tiendrecht verdeeld tussen abt en pastoor.

Oudste nederzettingen bij de beekbronnen: Papendaal ten noordwesten, Zutendaal in het centrum, Gerbroek ten zuiden, Stalken en Roelen ten zuidoosten. Latere vestigingen op het plateau: Wiemesmeer ten noorden, Gewaai en Besmer ten oosten.

Volgens de legende van Onze-Lieve-Vrouw van Zutendaal bevond de eerste kerk zich niet op de huidige plaats maar op het kruispunt der wegen Gerbroek - Mandel en Pastorij - Stalken (reeds parochie circa 1000), centraal tussen de verschillende wijken, nabij het broek (Gerbroek, vandaar "Zuerbroeck"), ten zuidoosten van het huidige centrum. Huidige kerk (na 1304) door de norbertijnen opgericht op de Daal, waar zich ook het dorp ontwikkelde op het kruispunt Daal - Sprinkele en Genk - Lanaken (oude kruispunt nabij huidige pastorie).

Ten zuidoosten van het kruispunt, eertijds driehoekig dorpsplein, thans rechthoekige parkeerruimte met ten noordoosten de kerk en ten westen de pastorie, vrijwel de enige overblijfselen van de vroegere dorpskern, sterk contrasterend met de grootschalige woonblokken op het kruispunt. Van de gehuchten bleef Stalken met zijn kleine concentratie van hoeven en zijn schans het best zijn agrarisch karakter bewaren, de overige gehuchten, gescheiden door talrijke bossen, heide en vennen, groeiden na de Eerste Wereldoorlog uit tot nieuwe wooncentra met tewerkstelling in het industriegebied van Genk. Daarbuiten ook een aantal kleine, plaatselijke industrieën: de FN-Zutendaal sinds 1938 opgericht ten noorden der gemeente, middenin de bossen; kiezel- en zandontginning te Daal en Papendaal, en een houtzagerij (talrijke dennenbossen aanwezig).

De oorspronkelijke langgestrekte Kempische vakwerkhoeve is volledig uit het landschap verdwenen, wel echter versteende exemplaren van baksteen en cementblokken

Oppervlakte: 3.206 hectare Inwonersaantal (1976): 4.764.

  • REMANS A., Uit het verleden van Zutendaal (Limburg, 46, 1967, pagina 23-45).
  • Studentenbond "De Heikleuters", Zutendaal. Genk. s.d.

Bron: Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N2 (He-Z), Brussel - Gent.

Auteurs: Schlusmans, Frieda

Datum tekst: 1981

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Arrondissement Hasselt

As, Beringen, Diepenbeek, Genk, Gingelom, Halen, Ham, Hasselt, Herk-de-Stad, Heusden-Zolder, Leopoldsburg,...

omvat Broek

Zutendaal (Zutendaal)

omvat Gekandelaarde linde als schermboom

Daalstraat 108 (Zutendaal)

omvat Herenhuis

Daalstraat 9, Zutendaal (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Grotstraat 18, Zutendaal (Limburg)

omvat Hoeve met losse bestanddelen

Grotstraat 61, Zutendaal (Limburg)

omvat Hoeve met losstaande bestanddelen

Schansstraat 2, Zutendaal (Limburg)

omvat Hoeve met losstaande bestanddelen

Kiewitseweg 3-7, Zutendaal (Limburg)

omvat In het oud kantoor, tolhuis

Trichterweg 122, Zutendaal (Limburg)

omvat Knoteik bij 't Zoete Dal

Daalstraat zonder nummer (Zutendaal)

omvat Langgestrekte hoeve

Oude Postweg 1, Zutendaal (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Asserweg 57, Zutendaal (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Maastrichterstraat 25, Zutendaal (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve

Maastrichterstraat 15, Zutendaal (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve van 1864

Asserweg zonder nummer, Zutendaal (Limburg)

omvat Langgestrekte hoeve van 1880

Genkerweg 21, Zutendaal (Limburg)

omvat Ongelukskruis met calvarie en doodshoofd

Boeneveldstraat zonder nummer, Zutendaal (Limburg)

omvat Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw

Kerkplein 1, Zutendaal (Limburg)

omvat Parochiekerk Sint-Jozef

Asserweg 1, Zutendaal (Limburg)

omvat Pastorie van de Onze-Lieve-Vrouwparochie

Vijverplein 2, Zutendaal (Limburg)

omvat Pastorietuin

Vijverplein 2 (Zutendaal)

omvat Postkantoor

Asserweg 34, Zutendaal (Limburg)

omvat Semi-gesloten hoeve

Hoogstraat 8, Zutendaal (Limburg)

omvat Sint-Rochuskapel

Maastrichterstraat 36, Zutendaal (Limburg)

omvat Stalkerschans in de vallei van de Bezoensbeek

Schansstraat z.nr. (Zutendaal)

Geen afbeelding beschikbaar

omvat Suetendaelmolen

Watermolenweg 5, Zutendaal (Limburg)

omvat Vier Landsherensteen

Hoogputstraat zonder nummer, Zutendaal (Limburg)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.