Geografisch thema

Beveren

ID: 13725   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13725

Beschrijving

Landbouw-, woon-, en industriedorp, sinds 1965 deelgemeente van Roeselare; 4723 inwoners (1997) en 1059 ha. Gelegen in Zandlemig Vlaanderen; aan de Kromme- (een zijbeek van de Mandel), Lie-, Onlede-, Roelens- en Vannestenbeek; aan de spoorlijn Kortrijk-Brugge. In 1999(-2000) zal de gemeente ongeveer middendoor gesneden worden door de voltooiing van de ring rond Roeselare (R 32).

Overwegend vlakke, vruchtbare bodem; kerkdorpel op 21,66 m. Gehuchten: 'Kapelhoek' (sinds 1968 St.-Catharinakerk), 'Noordhoek' en 'Zuidhoek'.

In het feodale stelsel omvatte de huidige gemeente de heerlijkheid Beveren, en delen van de heerlijkheden Onlede, Wyckhuyse en Roeselare-Ambacht.

Beveren-Onlede-Wyckhuyse hadden echter dezelfde heer, die voor Beveren en Wyckhuyse leenplichtig was aan het grafelijk leenhof van Wijnendaele bij Torhout en voor Onlede aan de Baronie van Pamel bij Oudenaarde. In het administratieve vlak behoorde Onlede tot de Kasselrij Ieper, Beveren tot het Brugse Vrije, en was Wyckhuyse verdeeld over beide, en waren er meerdere burgemeesters. Enkele heren waren Jan van Vlaanderen (+ 1523), hoogbaljuw van het Brugse Vrije, wiens familiegrafsteen zich tot 1882 op het Beverense kerkhof bevond en nu bewaard wordt in het Brugse Steenmuseum; in XVIII twee heren van het geslacht de Beer (Gent, heren van Meulebeke) en vanaf 1783 Frans de Plotho (o.m. heer van Ingelmunster).

Het Foncier van de heerlijkheid Beveren was het z.g. "Vrouwengoed", gelegen ten O. van de kerk, sinds 1931 in bezit van de kerkfabriek en ca. 1976 afgebroken voor de inrichting van het Heilig Kruisplein. Het foncier van Onlede, het z.g.

"Onledegoed" (Onledegoedstr. nr. 100) is tot op heden grotendeels bewaard. De naam Onlede is tevens terug te vinden in een aantal straatnamen. Het foncier van Wyckhuyse lag op grondgebied Gits. Voorts bezat het St.-Margerietenklooster van Deinze en het Jezuïetencollege van Kortrijk een aantal hoeven; l.g.

bezittingen werden in 1777 openbaar verkocht.

Eerste vermelding van Beveren in 1145 als "Beverna"; in dat jaar schonk de bisschop van Doornik het altaar van Beveren, dat tevoren behoord had aan de Eeckhoutabdij van Brugge, aan de Doornikse St.-Martinusabdij van Doornik. Aan de vele betwistingen rond deze schenking maakte een pauselijke bul van 1186 definitief een einde. De parochie maakte achtereenvolgens deel uit van het bisdom Doornik (tot 1559), Ieper (tot 1801), Gent (tot 1834) en Brugge. De kerk was oorspronkelijk toegewijd aan de H. Germanus, vereerd in de abdij van Elnone (St.-Amand-les-Eaux nabij Valenciennes) die in VII met de H. Amandus een belangrijke rol speelde in de kerstening van de streek. Eerste vermelding van Onlede in 1177 als "Honleda".

De bewoners van de 'Kapelhoek' waren tradtioneel thuiswevers en nadat ca. 1882 de spoorlijn 73 Gent-De Panne - in verschilldende fasen aangelegd in de jaren 1860-1870 - een stop kreeg op de 'Kortekeer' (Koolskamp) pendelden zijn naar de Gentse textielfabrieken. Naar verluidt begon met de aanleg van deze spoorlijn de ontbossing van het vlg. de Ferrariskaart (1770-1778) sterk ontboste grensgebied BEveren / Koolskamp. De jaarankers "1871" voor een hoeve op grondgebied Koolskamp en "1872" voor een hoeve aan de Heirweg (nr. 199) lijken dat te bevestigen; een hoeve aan de Duivigestraat (nr. 8) zou dateren van 1873. De benaming "Taazel ('t hazel) Bosch" aangeduid op een militaire kaart van 1881/1911 zou kunnen wijzen op een bos met struikgewas. Voorts was Beveren gericht op landbouw met een beperkt verbouwing van vlas. Op de 'Zuidhoek' hadden landarbeiders het strosnijden als bijverdienste, de straatnaam 'Spinnekensambachtwegel' verwijst hiernaar.

De oudste industriële activiteit is bussenbouw 'Carrosserie Jonckheere', gesticht in 1881 als wagenmakerij; de in 1928 gestichte tennisrakettenfabriek Snauwaert is gedelocaliseerd. Naar verluidt maakte men te Beveren platen voor cichorei-asten.

W.O. I. De kerk en het Sint-Germanusplein werden zwaar getroffen door een Engels luchtbombardement in juli 1918. Van de toenmalige St.-Germanuskerk bleef enkel de torenromp overeind. In 1919 werden een patronage en noodkerk gebouwd aan de Izegemseaardeweg. Het vooroorlogse stratenplan werd gr.m. behouden; aanleg- en rooilijnenplan n.o.v. ingenieur R. Cloet.

Dorpskom gevormd door de Dom-, Processie- en Schoolstraat, het Sint-Germanusplein, en een deel van de Beversesteenweg - een met zwaar verkeer belaste weg -, Izegemseaardeweg en Wijnendalestraat; typische dorpsstraten met lintbebouwing van één à twee bouwl. onder pannen zadeldaken (n // straat).

'Carrosserie Jonckheere' is nog steeds in het centrum gevestigd tussen Beversesteenweg, Vloed- en Schoolstraat, o.m. kantoorgebouwen aan l.g. straat.

De Heirweg vormt een N.O.-uitvalsweg met losse, doch sterk geconcentreerde bebouwing. De Kristus-Koning en Nieuwe-Wijkstraat ten W. van de Onledegoedstraat, werden vermoedelijk in de jaren 1920-1930 aangelegd; gekoppelde arbeiderswoningen. Sinds de jaren 1960, nieuwe verkavelingen met villabouw vnl. ten N. en Z. van de Beversesteenweg en de Wijnendalestraat, ook sociale woningbouw van de Samenwerkende Bouwmaatschappij "De Mandel". Sinds de jaren 1990, toenemende appartementsbouw aan het Sint-Germanusplein en de Schoolstraat. In de jaren 1960-1970, aanleg van industriezones in het N.W. van de gemeente (o.m. 'Beveren-Noord'), in de nabijheid van de spoorlijn Kortrijk-Brugge. Recente inplanting van het z.g. Beveren Business Center aan de Beversesteenweg richting Ardooie. Het Z. en gedeeltelijk het N. van de gemeente vertonen nog een landelijk karakter. Verspreide hoevebouw met losse bestanddelen; een aantal boerenhuizen hebben een XVIII B- of XIX A-kern; een aantal (kleine) schuren met houten beplanking.

  • Straatinleidingen en historische notities: A.R., D.V.G., 6645. Aanleg- en rooilijnenplan van 1919 (foto).
  • Koninklijk Legermuseum (Brussel), Collectie luchtfoto's in 1918 door de Engelse luchtmacht gemaakt van het bezette gebied.
  • RAG, Kaarten en plannen, nr. 590.
  • SAR, P.C. Popp-kaart.
  • CALLEWAERT F., Noord-Bevers hoevenpad, Vakantiegenoegens, Roeselare, 1986.
  • DELBECKE J. (red.), Monumentenzorg in Roeselare, Roeselare, 1994.
  • Stedelijke dienst voor Toerisme, Roeselare-Beveren, zuidhoekroute, Roeselare, 1988.
  • THURMAN P., De opheffing van het Jezuïetencollege te Kortrijk, Kortrijk, 1984.
  • VERBEKE G., (onuitgegeven werk over de geschiedenis van Beveren).

Bron     : De Gunsch A., Metdepenninghen C., Tansens A. & Vanneste P. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Roeselare, Kanton Roeselare, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 17N1, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Agentschap Onroerend Erfgoed


Relaties

  • Is deel van
    Roeselare
    Roeselare (West-Vlaanderen)

  • Omvat
    Baertsdreef
    Baertsdreef (Roeselare)

  • Omvat
    Beversesteenweg (Beveren)
    Beversesteenweg (Roeselare)

  • Omvat
    Boerenarbeidershuis
    Onledemolenstraat 32 (Roeselare)

  • Omvat
    Boerenarbeiderswoningen en wegkapel
    Lichterveldsestraat 11, 13, zonder nummer (Roeselare)

  • Omvat
    Brabantstraat
    Brabantstraat (Roeselare)

  • Omvat
    Claeyssens kapel
    Hooistraat zonder nummer (Roeselare)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Onledemeersstraat 1 (Roeselare)

  • Omvat
    Duivigestraat
    Duivigestraat (Roeselare)

  • Omvat
    Heirweg
    Heirweg (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve
    Dwarsweg 10 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve
    Kerkstukweg 21 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve
    Lichterveldsestraat 17 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve
    Wagenbrugstraat zonder nummer (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve
    Wagenbrugstraat 17 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve 1876
    Tasscheweg 2 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve De Groene Boomgaard
    Vloedstraat 60 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve De Groene Dreef
    Ventweg-Noord 6 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve De Wulfhaard
    Beverseaardeweg 205 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve gevelsteen "Ave Maria"
    Onledemolenstraat 26 (Roeselare)

  • Omvat
    Hoeve Zonnebloemhof
    Vloedstraat 47 (Roeselare)

  • Omvat
    IJzervallei tussen Roesbrugge-Haringe en Elzendamme en de vallei van de Poperingevaart
    Beveren, Hoogstade, Stavele (Alveringem), Roesbrugge-Haringe (Poperinge), Oostvleteren, Westvlete...

  • Omvat
    Izegemseaardeweg
    Izegemseaardeweg (Roeselare)

  • Omvat
    Laagstraat
    Laagstraat (Roeselare)

  • Omvat
    Mariakapel 1924
    Lichterveldsestraat 2 (Roeselare)

  • Omvat
    Onledegoedstraat
    Onledegoedstraat (Roeselare)

  • Omvat
    Processiestraat
    Processiestraat (Roeselare)

  • Omvat
    Schoolstraat
    Schoolstraat (Roeselare)

  • Omvat
    Sint-Germanusplein
    Sint-Germanusplein (Roeselare)

  • Omvat
    Veldkapel Onze-Lieve-Vrouw van 1869
    Vloedstraat zonder nummer (Roeselare)

  • Omvat
    Wijnendalestraat
    Wijnendalestraat (Roeselare)