Parochiekerk Sint-Bartholomeus

inventaris bouwkundig erfgoed \ bouwkundig relict

Locatie

Provincie West-Vlaanderen
Gemeente Lo-Reninge
Deelgemeente Pollinkhove
Straat Pollinkhovestraat
Locatie Pollinkhovestraat 2a, Lo-Reninge (West-Vlaanderen)
Status Bewaard

Administratieve gegevens

Gebeurtenissen
  • Adrescontrole Lo-Reninge (adrescontroles: 04-02-2008 - 05-02-2008).
  • Inventarisatie Lo-Reninge (geografische inventarisatie: 01-07-2002 - 31-12-2003).
Links

Juridische gevolgen

is beschermd als monument Parochiekerk Sint-Bartholomeus

Deze bescherming is geldig sinds 25-03-1938.

is vastgesteld als bouwkundig erfgoed Sint-Bartholomeuskerk

Deze vaststelling is geldig sinds 14-09-2009.

is deel van de bescherming als stads- of dorpsgezicht, intrinsiek Parochiekerk Sint-Bartholomeus met omgeving

Deze bescherming is geldig sinds 27-05-2005.

Beschrijving

* Pollinkhovestraat z.nr./ Kerkstraat/ Vaartstraat. Sint-Bartholomeuskerk. Beschermd als monument bij K.B. van 25.03.1938.

Georiënteerde hallenkerk te midden van kerkhof met haag (noord- en zuidzijde), bomenrij (oostzijde) en recent laag geelbakstenen muurtje met betonnen deksteen (westzijde). Rechts van de toegangsweg tot de kerk, gedenkteken voor de militaire slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog (cf. Pollinkhovestraat z.nr.). Tegen westgevel van de zuidelijke zijbeuk door muurtje afgesloten en hoger gelegen, rustplaats van de gewezen pastoors van Pollinkhove met tegen kerk lage nis met “graflegging” onder zware bakstenen bekroning. Voorts bewaarde arduinen grafstenen voornamelijk uit de eerste helft van de 20ste eeuw.

Over de vroegste geschiedenis van dit laatgotische bedehuis uit de 16de eeuw is bijzonder weinig geweten tot de brand van 1853.

Zestiende eeuw: in 1554 wordt de bouw aangevat van de huidige kerk ter vervanging van een oude kerk in de omgeving van de huidige ‘Sint-Machuutkapel’. De huidige kerk wordt naar verluidt gebouwd op de plaats van de voormalige kapel van het kasteel van de ‘Heren van Pollinkhove’ (cf. Vaartstraat nr. 2).

1853: een verwoestende brand legt het grootste deel van de kerk in de as, enkel de vieringtoren blijft min of meer gespaard.

1854-ca. 1858: heropbouw van de kerk naar voorgaand model o.l.v. architect P. Buyck (Brugge), afwijkend van het oorspronkelijk opzet wordt het koor met vier meter uitgebreid, cf. Atlas der Buurtwegen (ca. 1843).

1890: na blikseminslag gaat K. Callenaere (Nieuwpoort) over tot de nodige herstellingswerken aan de toren n.o.v. architect J. Vinck.

1933: afbraak van een zestal meter van de bakstenen torenspits door de aannemer S. Maddelein-Lacante (Boezinge).

1935: schilderwerken uitgevoerd door J. Decock-Pauwels (Ieper).

1953: heropbouw bakstenen torenspits en herstelling aan daken en goten n.o.v. de architecten P. Felix en W. Marchal (Oostende).

1964: vernieuwing glasramen door S. Dejaegere (Marke), behoudens herstelling glas-in-lood ter hoogte van koor.

De plattegrond ontvouwt: hallenkerk met driebeukig schip van drie traveeën; pseudo-transept van één travee met zware vieringtoren; zijkoren van twee traveeën met rechte afsluiting en uitspringend hoofdkoor met driezijdige sluiting; in verlengde van de zijkoren ten zuiden sacristie en ten noorden technisch lokaal. Omlopend betonnen druippad.

Verankerde gele baksteenbouw; ook gebruik van ijzerzandsteen en rode baksteen (28x12x8cm) als bouwmateriaal voor vroegere fases, cf. zuid- en westgevel; leien zadeldaken op gootlijst met klossen.

Aansluitend bij de regionale baksteengotiek: westgevel gekenmerkt door drie even hoge tuitgevels met kruis als topstuk, geritmeerd door versneden steunberen en drie spitsboogvensters in geprofileerde omlijsting op afzaat met bovenaan uitspringende waterlijst; centraal verdiept korfboogvormig portaal in geprofileerde bakstenen spitsboog. Traveeën van schip en koor geritmeerd door steunberen met versnijdingen en spitsbogige twee- en drielichten in geprofileerde omlijstingen met bakstenen tracering op afzaat met doorgetrokken druiplijst. Ter hoogte van de eerste travee in de noord- en in de zuidbeuk duidelijk gesupprimeerde portalen, resp. korfbogig en spitsbogig. Transeptarmen: tuitgevel begrensd door steunberen met versnijdingen uitlopend op veelzijdige torentjes met naaldbekroning in leien; in de zuidelijke transeptarm duidelijk sporen van gedicht korfboogvormig lijkdeurtje onder uitspringende waterlijst en in topgevel jaarankers “1..4”. Zijkoren eveneens met tuitgevel waarvan zuidelijke met gedicht spitsboogvenster. Hoofdkoor met op hoeken steunberen met versnijdingen en tudorboogvensters in geprofileerde omlijsting op afzaten met bovenaan accoladeboogvormige waterlijst. Sacristie en technisch lokaal: eenvoudige rechthoekige volumes, van twee traveeën met betraliede rechthoekige ramen met uitgesproken waterlijst, onder leien zadeldaken; oostzijde sacristie gedicht tudorboogvenster op afzaat en in puntgevel verwerkte natuurstenen datumsteen “169.”, alsook in puntgevel van het technisch lokaal “1854”. Vieringtoren: haaks op elkaar gestelde hoeksteunberen met versnijdingen en blinde spitsboognissen uitlopend op veelzijdige bakstenen hoektorentjes; opgebouwd uit twee geledingen met resp. twee spitsboognissen met bakstenen maaswerk en twee spitsboognissen met gekoppelde galmgaten; bovenaan borstwering met rondboogfries; geheel bekroond met hoge bakstenen spits versierd met hogels en kleine bakstenen dakkapelletjes; zuidoostelijke hoek veelzijdige traptoren met blinde nissen onder bakstenen spits.

Interieur.

Bepleisterde en witgeschilderde hallenkerk boven neogotische afwerkingslaag; geprofileerde spitsbogige scheibogen op bepleisterde zuilen met achthoekige arduinen sokkel en koolbladkapiteel. Rechthoekig doksaal met afgeschuinde hoeken, afgelijnd met borstwering van spitsboogfries. Overwelving van schip, transept en koren d.m.v. geplafonneerd spitstongewelf rustend op geprofileerde kroonlijst en voorzien van geprofileerde ribben op gestileerde peerkraalvormige consoles. Vieringtoren: zwaar volume volledig opengewerkt met geprofileerde spitsboog; gedichte geprofileerde raamopeningen met bewaard deelzuiltje aan de vier zijden wijzen op een afwijking van de oorspronkelijke bouwvolumes; overwelving d.m.v. kruisribbengewelf aanzettend op gecanneleerde schalken met kapiteel.

Mobilair: hoofdzakelijk 19de-eeuws meubilair met uitzondering van een aantal objecten die uit de brand van 1853 werden gered. In noordkoor O.-L.-Vrouw met kind van ca. 1600. In noordbeuk achteraan drie eikenhouten beelden van de H. Donaas en twee engelen die zijn staf en mijter dragen, afkomstig van de preekstoel uit de Sint-Donaaskerk in Brugge, 1ste kwart 18de eeuw, vervaardigd door Michel Vervoort (Antwerpen), voorheen onder kuip van preekstoel geplaatst. In zuidbeuk Piëta uit tweede kwart 18de eeuw. Neogotisch hoofdaltaar in witgeschilderd hout, tabernakel gepolychromeerd en verguld hout door Ad. Flammant (Ieper), gedateerd “1891”. Zijaltaren uit 3de kwart 19de eeuw als portiekaltaren, gemarmerd en geschilderd hout. Ten noorden, toegewijd aan O.-L.-Vrouw cf. altaarstuk “O.-L.-Vrouw schenkt het scapulier aan de H. Simon”, 2de helft 19de eeuw. Ten zuiden, toegewijd aan H. Bartholomeus cf. opschrift altaarstuk “H. Bartholomeus”, einde 19de/ begin 20ste eeuw door F. Veranneman. Ter hoogte van noordelijke vieringpijler portiekaltaar uit 3de kwart 19de eeuw toegewijd aan O.-L.-Vrouw van Smarten, gemarmerd en verguld hout. Eikenhouten koorgestoelte uit 2de helft 18de eeuw met in de medaillons voorstelling van H. Johannes-evangelist (ten noorden) en de H. Rochus van Montpellier (ten zuiden). Eikenhouten communiebank afkomstig van de Sint-Donaaskerk te Brugge met vier panelen waarvan één versierd met Hostiedragende Kelk in verguld medaillon uit 1ste kwart 18de eeuw. Eikenhouten preekstoel van 1860-1873 vervaardigd door schrijnwerker P. Plaetevoet met op kuip de bustes van de vier Westerse kerkvaders in medaillon. Neogotische biechtstoel uit eikenhout, 2de helft 19de eeuw. Tegen noordelijke vieringspijler eikenhouten kerkmeestersbank uit 1857. Westzijde zuidbeuk neogotische kerkmeestersbank met bijhorende kast uit 2de helft 19de eeuw. Boven doksaal orgel van 1854-1855 n.o.v. Pieter Loncke. Glasramen in koor van laatste kwart 19de eeuw, n.o.v. A. Vincent (Brugge), resp. voorstellend: O.-L.-Vrouw van het Scapulier met Kind, HH. Anna en Joachim; de HH. Petrus, Bartholomeus en Paulus; O.-L.-Vrouw, het Jezuskind als Zaligmaker en de H. Jozef.

AFDELING ROHM WEST-VLAANDEREN, Cel Monumenten en Landschappen, Archief, nr. 431. Provinciale Bibliotheek Tolhuis, Fototheek.

DEBAEKE S., Terugblik: Lo, Pollinkhove, Reninge, Noordschote, Veurne, 1992, p. 57-58.

DEVOS-STOCKMAN A., e.a., Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, Provincie West-Vlaanderen, Kanton Veurne, Brussel, 1975, p. 15-17.

JACOBS M., Zij die vielen als helden... Cultuurhistorische analyse van de oorlogsgedenktekens van de twee wereldoorlogen in West-Vlaanderen, 2 dln., Brugge, 1996, dl. 2, p. 321.

VANMASSENHOVE L., De Geschiedenis van Pollinkhove vanaf MCM tot en met MCMLII, 1952, PBT nr. 3369, p. 25-27.

Bron: Vanneste P. met medewerking van Missiaen H. 2005: Inventaris van het bouwkundig erfgoed, Provincie West-Vlaanderen, Gemeente Lo-Reninge, Deelgemeenten Lo, Noordschote, Pollinkhove en Reninge, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen WVL14, (onuitgegeven wekdocumenten).

Auteurs: Vanneste, Pol

Aanvullende informatie

Op het kerkhof bevinden zich vier grafstenen (of herdenkingsstenen) voor Belgische militairen die omkwamen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het betreft de rijkswachtkapitein Camille Cyrille Corneille en de soldaten Bruno Antoine Corneille Vallaeys, Camille Henry Trooster en Maurice Joseph Corneille Veramme.

  • DECOODT H. & BOGAERT N. 2002-2005: Inventarisatie van het Wereldoorlogerfgoed in de Westhoek, project in opdracht van de provincie West-Vlaanderen, "Oorlog en Vrede in de Westhoek", en Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, Afdeling Monumenten en Landschappen.

Marchand, Sofie (20-04-2017 )

Relaties

Geen afbeelding beschikbaar

maakt deel uit van Pollinkhovestraat

Pollinkhovestraat (Lo-Reninge)

omvat Orgel kerk Sint-Bartholomeus

Pollinkhove (Lo-Reninge)

Logo Onroerend Erfgoed

Deze site is een realisatie van Onroerend Erfgoed, een agentschap van de Vlaamse Overheid dat onroerend erfgoed in Vlaanderen inventariseert, onderzoekt, beschermt, beheert en de ontsluiting ervan stimuleert.