Geografisch thema

Remersdaal

ID: 13829   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13829

Beschrijving

De bewoning klimt op tot de prehistorie (neolithische vindplaatsen, Roodbos).

Remersdaal (in 12de eeuw vermeld als Regenbert Vallis; 1224: Renbievaz) behoort waarschijnlijk sinds 11de eeuw tot het hertogdom Limburg. Vermoedelijk was het een domein van het Onze-Lieve-Vrouwekapittel van Aken, waarover de ridders van Remersdaal, behorende tot het beroemde geslacht Scavedris (13de eeuw), optraden als voogd. De heerlijkheid was een leen van het graafschap Valkenburg, dat in 1378 door Brabant wordt verworven. Ze omvatte kasteel (Het Hoes), lagere en middele rechtspraak. In 1285 wordt dit kasteel door hertog Jan I van Brabant verwoest. Achtereenvolgens is de heerlijkheid in bezit van de families van der Smitzen (1381), van Gulpen (15de eeuw), van Eynatten (1537) en de Furstenberg (18de eeuw). Naast deze heerlijkheid bevonden zich op het grondgebied nog andere Valkenburgse lenen met heerlijke rechten en lagere rechtspraak: het Clermontshof (confer Clermontshofstraat), Boender en het Lancveltleen, dat de heren van Remersdaal in 17de eeuw verwierven. Voorts bevond er zich een allodiaal goed, Obsinnich, met kasteel en hoeve. In 1711 worden deze vier schepen- en laatbanken samengevoegd. Voor de hogere rechtspraak was Remersdaal onderworpen aan de schepenbank van Montzen, die zelf in 1648 deel ging uitmaken van de hoofdbank van Hombourg. Remersdaal bleef tot 1852 een deel van de gemeente Hombourg; in dat jaar wordt het een zelfstandige gemeente.

De Sint-Heribertusparochie is waarschijnlijk als kapel gesticht door het Onze-Lieve-Vrouwekapittel van Aken; in 1558 wordt ze vermeld als een kapel afhangend van de kerk van Teuven, in 17de en 18de eeuw bediend door de pastoor van Teuven. Het patronaat behoorde aan de heer van Remersdaal, de tienden aan het Clermontshof en aan de abdij van Rolduc, die haar deel later afstaat aan de abdij van Sinnich te Teuven. In 1833 wordt Remersdaal een zelfstandige parochie.

Landbouwgemeente, volledig afgestemd op de veeteelt, wat in het landschap tot uitdrukking komt door de vrijwel uitsluitende aanwending van het areaal als weideland. De evolutie van gemengd bedrijf met overwegende akkerbouw naar een eenzijdige veeteelteconomie zette in het Gulpdal vroeger in dan in de gemeenten op de Maasterrassen, met name rond midden 18de eeuw; de Ferrariskaart (1771-1777)vertoont nog een ongeveer even grote oppervlakte akkerland als grasland. De "Vergrünländung" raakt hier, zoals in de andere Voergemeenten in een scherpe versnelling op het einde van de vorige eeuw, om in het midden van de 20ste eeuw, 93,30 procent van het landbouwareaal te omvatten. Naast landbouw heeft de gemeente nooit enige vorm van industrie gekend, wat in deze eeuw een daling van het bevolkingscijfer door uitwijking tot gevolg had (1856:532; 1976:416).

De Gulp stroomt op de oostelijke grens van het grondgebied; steile dalhelling aan de oostzijde, zwakke westhelling.

De sterk verspreide bewoningsvorm wijkt af van de meer ten westen gelegen Voerdorpen, die een in wezen Haspengouws patroon van gesloten bebouwing kennen, hij leunt meer aan bij die van de dorpen van het Land van Herve. De enige gesloten straatwand is die van het Dorp, waarin ook het gemeentehuis is opgenomen; hij ontstond vrij recent, gelijktijdig met de bouw van de nieuwe kerk. De bebouwing bestaat grotendeels uit hoeven met losstaande bestanddelen, een aantal van het zeer oude, tweeledige type; bij de oudere hoeven is de omschakeling van gemengd landbouwbedrijf naar veeteelteconomie af te lezen uit de verbouwing van de schuur tot stal.

Oppervlakte: 862 hectare. Aantal inwoners: 433 (1970).

  • De Voerstreek (De Tijdspiegel, 31, 1976, 2-3, pagina 22-24).
  • de RYCKEL A., Les communes de la province de Liège. Notices historiques, Liège, 1892, pagina 482-484.
  • GRONDAL G., Notices historiques sur Remersdael, Verviers, 1953.
  • GRONDAL G., La commune de Remersdael (Bulletin de la Société verviétoise d'Archéologie et d'Histoire, 21, 1929, pagina 67-70).
  • KNAPEN-LESCRENIER A.M., Répertoire bibliographique des trouvailles archéologiques de la province de Liège. Les âges de la Pierre (Nationaal Centrum voor Oudheidkundige Navorsingen in België. Oudheidkundige repertoria. Reeks a/ Bibliografische repertoria) Brussel, 1966, pagina 265-268.
  • MATHIS A., Remersdael: Bois-Rouge (Archeologie, 1985, 2, pagina 100).
  • PALMANS R., Voeren anders bekeken (Vlaamse Toeristische Bibliotheek), pagina 41-43.
  • VAN GELDER W. , Voerstreek (Toeristisch Wegwijs), Antwerpen, pagina 30-31.
  • WALPOT M., De evolutie van het agrarisch landschap in de landen van Overmaas (Heem, 4-5, 1959, pagina 34-49)

Bron     : Schlusmans F. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Voeren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1992


Relaties

  • Is deel van
    Voeren
    Voeren (Limburg)

  • Omvat
    Billen
    Billen (Voeren)

  • Omvat
    Born
    Born (Voeren)

  • Omvat
    Bounder
    Bounder (Voeren)

  • Omvat
    Clermontshof
    Clermontshof 9, 9A (Voeren)

  • Omvat
    Dorpswoning
    Kultjen 4 (Voeren)

  • Omvat
    Elekriciteitscabine
    Mabrouck zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Elektriciteitscabine
    Graef zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Gemengde houtkant
    Cobus zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Gemengde houtkant bij weidepoel
    Hagelstein zn (Voeren)

  • Omvat
    Gemengde kaphaag
    Hagelstein zn (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren meidoornhaag bij hoeve
    Hagelstein 15 (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren sierhaag van haagbeuk
    Kultjen 15 (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren veekeringshagen van meidoorn
    Reesberg (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren veekeringshagen van meidoorn in Remersdaal
    Remersdaal (Voeren)

  • Omvat
    Grenspalen
    Kasteelstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Gulpvallei met omgeving
    Remersdaal, Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hagelstein (Remersdaal)
    Remersdaal (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutbosje
    Bounder zn (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van es met wegkruis
    Mabrouck (Voeren)

  • Omvat
    Herenhuis van 1870
    Obsinnich 11, 13 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Driesen
    Driesschen 1, 3 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Mabrouck 10, 10B, 10C (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Rozengaerden 5 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Smidt 1, 3 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Smidt 7, 9 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen en gedenkteken
    Mabrouck 8 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Middelhof
    Middelhof 1 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Neubau
    Neubau 1 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve van het kasteel van Obsinnich
    Obsinnich 4 (Voeren)

  • Omvat
    Houten kruis
    Vrijthof zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houten kruis met gietijzeren Christusbeeld
    Graef zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant bij weidepoel
    Hagelstein zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant bij weidepoel
    Hagelstein zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant langs zijbeek Gulp
    Bounder zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op spoorwegberm Lijn 38
    Hagelstein zonder nummer, Mabrouck zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Vrijthof zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Roodbos, Rozengaerden (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Rozengaerden zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Mabrouck zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Middelhof zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud bij Lourdesgrot
    Neubau (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud holle weg Mabrouck
    Mabrouck zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud in verlaten holle weg
    Middelhof zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud langs spoorweg
    Remersdaal, Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud langs weg
    Mabrouck zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud langs weg
    Mabrouck (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud van holle weg
    Cobus zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud van holle weg
    Middelhof zn (Voeren)

  • Omvat
    Kaphaag van haagbeuk
    Kultjen (Voeren)

  • Omvat
    Kaphaag van haagbeuk
    Kultjen (Voeren)

  • Omvat
    Kasteel van Obsinnich
    Obsinnich 6 (Voeren)

  • Omvat
    Knoteik als hoekboom
    Bounder zn (Voeren)

  • Omvat
    Knotessenrij
    Cobus zn (Voeren)

  • Omvat
    Knotessenrij
    Kultjen zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knothaagbeuk als hoekboom
    Neubau (Voeren)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Mabrouck 7 (Voeren)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Pontus 1 (Voeren)

  • Omvat
    Lourdesgrot
    Neubau zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Meerstammige beuk
    Bounder zn (Voeren)

  • Omvat
    Molen van Obsinnich
    Obsinnich 8 (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande beuken op talud holle weg
    Obsinnich (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande linde als hoekboom
    Driesschen zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande linde met wegkruis
    Graef zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande zomereik op talud
    Mabrouck (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande zomerlinde bij kruispunt
    Neubau (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande zomerlinde op erf
    Vrijthof 2 (Voeren)

  • Omvat
    Oude kaphaag van haagbeuk
    Hagelstein (Voeren)

  • Omvat
    Reesberg
    Reesberg (Voeren)

  • Omvat
    Remersdaal-Dorp
    Remersdaal-Dorp (Voeren)

  • Omvat
    Roodbos
    Roodbos (Voeren)

  • Omvat
    Spaarvijvers watermolen van Obsinnich en Remersdaalbeek met houtkanten
    Middelhof, Obsinnich (Voeren)

  • Omvat
    Spoorwegviaduct
    Middelhof zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Voetweg van Sinnich naar Laschet
    Remersdaal (Voeren)

  • Omvat
    Winkerbergkruis
    Mabrouck zonder nummer (Voeren)