Geografisch thema

Kuringen

ID: 13876   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13876

Beschrijving

Gemeente gelegen op de overgang van de Kempen naar Vochtig Haspengouw, aan Demer en Albertkanaal.

In 1078 vermeld als Curinge (Germaans "Kuringum", bij de lieden van Kuri). Reeds vermeld in de "Acta Sanctuorum" als de plaats van een der hoeven van de Pepiniden waar Sint-Gertrudis van Nijvel een deel van haar jeugd doorbracht. De Karolingische burcht werd, na de verwoesting van de burcht van Borgloon, de vaste residentie der graven van Loon temeer door de centrale ligging in het graafschap tussen de stad Hasselt en de in 1182 opgerichte abdij van Herkenrode.

De dorpskern (Luiks recht sinds 1240) ontwikkelde zich tussen de Demer en de oude handelsweg Diest - Hasselt (Grote Baan - Diepstraat - Larestraat - Heerstraat), thans onderbroken door de autosnelweg E5 en van verkeer ontlast door de Kuringersteenweg. In het dorp, eertijds geconcentreerde bewoning ten zuiden van het Prinsenhof en de Sint-Gertrudiskerk, aan de Diepstraat en de Joris van Oostenrijkstraat (Dorpsstraat), met bij de kerk het Sint-Gertrudis- of Pastoorshof, de huidige pastorie; verdere woonconcentratie aan de Grote Baan. Thans voornamelijk 20ste-eeuws uitzicht; door haar ligging als randgemeente ten opzichte van Hasselt ontstaan van nieuwe woonwijken na de Tweede Wereldoorlog ten noorden en zuiden van de Larestraat en zeer recent bij de Rode-Rokstraat en Van Groesbeekstraat.

Het gehucht Overdemer (ten noorden van de Demer) had ook reeds een vrij geconcentreerde bebouwing aan de Gebrandestraat en de Overdemerstraat (oude kernen vrijwel alle door nieuwbouw vervangen); thans met recent aangelegde straten met halfopen bebouwing uitgebreid. Bij de Demer lag ook het Loonse Squadenhof of Laathof van Kuringen, de huidige watermolen.

Het gehucht Heide, door het Albertkanaal van Overdemer gescheiden ontwikkelde zich pas na de Tweede Wereldoorlog evenals het gehucht Schimpen aan de overzijde der Kuringersteenweg en autosnelweg, dat buiten enkele verspreide hoeven aan de Stevoortse Kiezel onder meer de Herkenrodeboswinning en de voormalige stokerij Claes, bij het Herkenrodebos, pas zeer recent de ontwikkeling kende van een aantal woonwijken bij de Stevoortse Kiezel, met lintbebouwing aan de Kuringersteenweg.

Het gehucht Tuilt vormde eertijds een afzonderlijke gemeente (onder de parochie Kermt en de rechtspraak van Kuringen) met tot in de 19de eeuw verspreide hoeven in de driehoek Beyenstraat (Kapelstraat) - Zolderse kiezel - Rijkelstraat, met de Sint-Janskapel als centrum op het kruispunt Schouterveldstraat (Kleinstraat) en Beyenstraat (Kapelstraat). De hoeven zijn thans verdwenen voor geconcentreerde nieuwbouw uit de 20ste eeuw; zeer recente verkavelingen ten westen van de Herkenrodedreef.

Met uitzondering van Schimpen en enkele losstaande hoeven evolueerde Kuringen van landbouwgemeente naar woonforenzengemeente door haar ligging ten opzichte van Hasselt; vrijwel alle supermarkten van het grondgebied Hasselt liggen aan de Kuringersteenweg.

Oppervlakte: 2.581 hectare. Inwonersaantal (1976): 9.908.

Referentie(s)

  • DE CORSWAREM G.J., Anciennes Limites et Circonscriptions, Brussel, 1857, p. 238-240.
  • DE DIJN C.G., Monumentenroutes 1975 (Kunst en Oudheden in Limburg), Hasselt, 1975, p. 37-38.

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in BelgiĆ«, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981


Relaties

  • Is deel van
    Hasselt
    Hasselt (Limburg)

  • Omvat
    Abdij van Herkenrode
    Herkenrodeabdij 1, 1A, 2, 3, 4, 4A, 4B, 4C, 4D, 4E, 4F, 4H (Hasselt)

  • Omvat
    Bibliotheek
    Joris van Oostenrijkstraat 61 (Hasselt)

  • Omvat
    Bookmolekens
    Albertkanaalstraat 140 (Hasselt)

  • Omvat
    Boswinning, abdijhoeve Herkenrode
    Stevoortse kiezel 100 (Hasselt)

  • Omvat
    Bouwvallige hoeve
    Snapperstraat 19 (Hasselt)

  • Omvat
    De Hoef
    Stevoortse kiezel 199 (Hasselt)

  • Omvat
    Draakwinning
    Roverstraat 9 (Hasselt)

  • Omvat
    Gildezaal
    Joris van Oostenrijkstraat 59 (Hasselt)

  • Omvat
    Hoeve Aldenhof
    Kuringersteenweg 413 (Hasselt)

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen
    Rode-Rokstraat 155 (Hasselt)

  • Omvat
    Kasteel van Schimpen
    Stevoortse kiezel 192 (Hasselt)

  • Omvat
    L-vormige hoeve
    Overdemerstraat 3 (Hasselt)

  • Omvat
    Landhuis Speelhof
    Gebrandestraat 74 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekt hoevetje
    Langvennestraat 194 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Semmestraat 42 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Stevoortse kiezel 201 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Beyenstraat 32 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Rijkelstraat 78 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Beyenstraat 33 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Zolderse kiezel 117 (Hasselt)

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve
    Grote Baan 100 (Hasselt)

  • Omvat
    Neoclassicistisch herenhuis
    Gebrandestraat 33 (Hasselt)

  • Omvat
    Park Hage-Goetbloets
    Billikstraat 4 (Hasselt)

  • Omvat
    Park van de abdij van Herkenrode
    Herkenrodeabdij 1-4 (Hasselt)

  • Omvat
    Park van het kasteel van Schimpen
    Stevoortse kiezel 192 (Hasselt)

  • Omvat
    Parkje van het Jessehof
    Gebrandestraat 33 (Hasselt)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Gertrudis
    Joris van Oostenrijkstraat 78 (Hasselt)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Veldstraat 54 (Hasselt)

  • Omvat
    Sint-Janskapel
    Beyenstraat zonder nummer (Hasselt)

  • Omvat
    Sint-Leonarduskapel
    Overdemerstraat zonder nummer (Hasselt)

  • Omvat
    Stokerij Claes
    Herkenrodebosstraat 86, 88, 90 (Hasselt)

  • Omvat
    Stokrooie
    Kuringen (Hasselt)

  • Omvat
    Tuiltermolen
    Zolderse kiezel 220 (Hasselt)

  • Omvat
    Tuin van het Prinsenhof
    Prinsenhofweg 21 (Hasselt)

  • Omvat
    Twee enkelhuisjes van 1774
    Grote Baan 40, 42 (Hasselt)

  • Omvat
    Vakwerkhoeve
    Diepstraat 26, 28, 28B (Hasselt)

  • Omvat
    Waterslot Prinsenhof
    Prinsenhofweg 21 (Hasselt)

  • Omvat
    Woning De Drossaerd
    Joris van Oostenrijkstraat 57 (Hasselt)