Geografisch thema

Kuringen

ID: 13876   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13876

Beschrijving

Gemeente gelegen op de overgang van de Kempen naar Vochtig Haspengouw, aan Demer en Albertkanaal.

In 1078 vermeld als Curinge (Germaans "Kuringum", bij de lieden van Kuri). Reeds vermeld in de "Acta Sanctuorum" als de plaats van een der hoeven van de Pepiniden waar Sint-Gertrudis van Nijvel een deel van haar jeugd doorbracht. De Karolingische burcht werd, na de verwoesting van de burcht van Borgloon, de vaste residentie der graven van Loon temeer door de centrale ligging in het graafschap tussen de stad Hasselt en de in 1182 opgerichte abdij van Herkenrode.

De dorpskern (Luiks recht sinds 1240) ontwikkelde zich tussen de Demer en de oude handelsweg Diest - Hasselt (Grote Baan - Diepstraat - Larestraat - Heerstraat), thans onderbroken door de autosnelweg E5 en van verkeer ontlast door de Kuringersteenweg. In het dorp, eertijds geconcentreerde bewoning ten zuiden van het Prinsenhof en de Sint-Gertrudiskerk, aan de Diepstraat en de Joris van Oostenrijkstraat (Dorpsstraat), met bij de kerk het Sint-Gertrudis- of Pastoorshof, de huidige pastorie; verdere woonconcentratie aan de Grote Baan. Thans voornamelijk 20ste-eeuws uitzicht; door haar ligging als randgemeente ten opzichte van Hasselt ontstaan van nieuwe woonwijken na de Tweede Wereldoorlog ten noorden en zuiden van de Larestraat en zeer recent bij de Rode-Rokstraat en Van Groesbeekstraat.

Het gehucht Overdemer (ten noorden van de Demer) had ook reeds een vrij geconcentreerde bebouwing aan de Gebrandestraat en de Overdemerstraat (oude kernen vrijwel alle door nieuwbouw vervangen); thans met recent aangelegde straten met halfopen bebouwing uitgebreid. Bij de Demer lag ook het Loonse Squadenhof of Laathof van Kuringen, de huidige watermolen.

Het gehucht Heide, door het Albertkanaal van Overdemer gescheiden ontwikkelde zich pas na de Tweede Wereldoorlog evenals het gehucht Schimpen aan de overzijde der Kuringersteenweg en autosnelweg, dat buiten enkele verspreide hoeven aan de Stevoortse Kiezel onder meer de Herkenrodeboswinning en de voormalige stokerij Claes, bij het Herkenrodebos, pas zeer recent de ontwikkeling kende van een aantal woonwijken bij de Stevoortse Kiezel, met lintbebouwing aan de Kuringersteenweg.

Het gehucht Tuilt vormde eertijds een afzonderlijke gemeente (onder de parochie Kermt en de rechtspraak van Kuringen) met tot in de 19de eeuw verspreide hoeven in de driehoek Beyenstraat (Kapelstraat) - Zolderse kiezel - Rijkelstraat, met de Sint-Janskapel als centrum op het kruispunt Schouterveldstraat (Kleinstraat) en Beyenstraat (Kapelstraat). De hoeven zijn thans verdwenen voor geconcentreerde nieuwbouw uit de 20ste eeuw; zeer recente verkavelingen ten westen van de Herkenrodedreef.

Met uitzondering van Schimpen en enkele losstaande hoeven evolueerde Kuringen van landbouwgemeente naar woonforenzengemeente door haar ligging ten opzichte van Hasselt; vrijwel alle supermarkten van het grondgebied Hasselt liggen aan de Kuringersteenweg.

Oppervlakte: 2.581 hectare. Inwonersaantal (1976): 9.908.

Referentie(s)

  • DE CORSWAREM G.J., Anciennes Limites et Circonscriptions, Brussel, 1857, p. 238-240.
  • DE DIJN C.G., Monumentenroutes 1975 (Kunst en Oudheden in Limburg), Hasselt, 1975, p. 37-38.

Bron     : Schlusmans F. met medewerking van Gyselinck J., Linters A., Wissels R., Buyle M. & De Graeve M.-Ch. 1981: Inventaris van het cultuurbezit in BelgiĆ«, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Hasselt, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 6N1 (A-Ha), Brussel - Gent.
Auteurs :  Schlusmans, Frieda
Datum  : 1981


Relaties

  • Omvat
    Abdij van Herkenrode

  • Omvat
    Bibliotheek

  • Omvat
    Bookmolekens

  • Omvat
    Boswinning, abdijhoeve Herkenrode

  • Omvat
    Bouwvallige hoeve

  • Omvat
    De Hoef

  • Omvat
    Draakwinning

  • Omvat
    Gildezaal

  • Omvat
    Hoeve Aldenhof

  • Omvat
    Hoeve met losstaande bestanddelen

  • Omvat
    Kasteel van Schimpen

  • Omvat
    L-vormige hoeve

  • Omvat
    Landhuis Speelhof

  • Omvat
    Langgestrekt hoevetje

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve

  • Omvat
    Langgestrekte vakwerkhoeve

  • Omvat
    Neoclassicistisch herenhuis

  • Omvat
    Park Hage-Goetbloets

  • Omvat
    Park van de abdij van Herkenrode

  • Omvat
    Park van het kasteel van Schimpen

  • Omvat
    Parkje van het Jessehof

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Gertrudis

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve

  • Omvat
    Sint-Janskapel

  • Omvat
    Sint-Leonarduskapel

  • Omvat
    Stokerij Claes

  • Omvat
    Stokrooie

  • Omvat
    Tuiltermolen

  • Omvat
    Tuin van het Prinsenhof

  • Omvat
    Twee enkelhuisjes van 1774

  • Omvat
    Vakwerkhoeve

  • Omvat
    Waterslot Prinsenhof

  • Omvat
    Woning De Drossaerd

  • Is deel van
    Hasselt