Persoon

Simoens, Jan Baptist

ID: 4450   URI: https://id.erfgoed.net/personen/4450

Beschrijving

Jan Baptist Simoens is een belangrijke Gentse architect uit de tweede helft van de 18de eeuw die voornamelijk actief is geweest in Gent en Oost-Vlaanderen. In 1728 ging hij voor het ambt van metser te Gent in de leer bij Bernard De Wilde (1691-1772). J.B. Simoens was tevens een tijdgenoot van architect David ’t Kint ((1699-1770) die een persoonlijke versie voor de rococostijl ontwikkelde in Gent en er een eersterangs rol speelde op dat vlak. J.B. Simoens belang voor de tweede helft van de 18de eeuw is van een zelfde grote orde als van David ’t Kint doch situeert zich op een ander vlak. Afgezien van de toen niet geëvenaarde omvang van zijn werk liet hij zich artistiek opmerken door zijn creaties in classicistische stijl en zijn rol bij de doorbraak van deze stijlstroming in Gent en de ruimere regio ervan.

Als meester-metser kwam J. B. Simoens in aanmerking voor een aantal openbare functies aan de stad Gent: hij werd aangesteld tot prijzer en erfscheider van de stad. Tevens leidde hij het grootste bouwbedrijf te Gent uit de tweede helft van de 18de eeuw. Bijgevolg verkreeg hij heel wat opdrachten vanwege de stad voor bouw- en herstellingswerken en werd hij ook gevraagd als expert voor het verbouwen van kerken. Van in het begin van zijn loopbaan was hij niet enkel werkzaam als meester-metser maar werd hij ook betrokken bij bouwprojecten als louter ontwerper, voor het maken van een plan met bestek, of voor de leiding van de werken of enkel de uitvoering ervan. Zoals toen dikwijls voorkwam was hij ook soms met één of meerdere andere architecten bij een ontwerp- en bouwproces betrokken.

Van in de beginperiode (1751-1770) van de Gentse academie stond Simoens er in voor lessen architectuur. Vanaf 1770 was hij er één van de artistieke directeurs en wordt hij als een protagonist gezien voor de introductie van het classicisme binnen dit onderwijs en van daaruit vond de verspreiding van het classicisme plaats in Gent en daarbuiten. Hierdoor en door zijn vele bouwprojecten werd de bekendheid en het prestige van J.B. Simoens als architect nog vergroot. Omstreeks 1770 bezat hij dan ook reeds heel wat faam als ontwerper van grote gebouwen.

Het architecturaal oeuvre waartoe hij bijdroeg als ontwerper of uitvoerder is zeer omvangrijk en omvat onder meer kerken, kastelen, herenhuizen, schepenhuizen, pastorieën en abdijgebouwen. Tussen 1760 en 1770 bewerkstelligde Simoens de overgang van de rococo naar het classicisme in zijn oeuvre. Eén van zijn belangrijkste en meest omvangrijke opdrachten betrof de Sint-Cornelius en Sint-Cyprianusabdij (1761-1768) te Ninove, een complex dat niet bewaard bleef. Hij maakte plannen en voerde grote werken uit aan de Sint-Adriaansabdij te Geraardsbergen en verzorgde het totaalontwerp (1760) van de abdij van Beaupré te Grimminge. Van het Kartuizerklooster te Sint-Martens-Lierde ontwierp hij het priorshuis (1762- 1765) en het poortgebouw met zijvleugels (1766-1773). Ook de Gentse Sint-Pietersabdij was een belangrijke opdrachtgever voor Simoens.

Een belangrijk aantal van de meest voorname Gentse 18de-eeuwse herenhuizen zijn met de inbreng van Simoens gerealiseerd en illustreren mee de overgang die hij maakte van rococo naar classicisme en zijn architecturale bedrevenheid. Te vermelden daarbij zijn de Hoofdwacht (1738-39) en Hotel Falligan (1755) op de Kouter, Hotel De Coninck (1755) in de Jan Breydelstraat, de achterbouw van het Hotel d’Hane-Steenhuyze (1771-1773) in de Veldstaat, Hotel Clemmen (1772-1775) in de Veldstraat, het Hotel Van Saceghem (1773) in de Drabstraat. Al deze herenhuizen prijken op de lijst van beschermde monumenten. Dit is ook het geval voor het kasteel van Poeke (1743-1752) en het kasteel van Leeuwergem (1762- 1770) uit zijn oeuvre. Nog buiten Gent vinden we het voormalig gemeentehuis van Laarne( 1767) en het schepenhuis van Assenede (1771-1772), beide naar ontwerpplannen van Simoens gebouwd en beschermd als monument. Voor zijn kerkgebouwen vallen een paar terugkerende kenmerken op: het gebruik van een fronton, de toepassing van kerkpilaren van de Toscaanse orde, van getoogde ramen in vlakke omlijstingen vaak met oren en met grote roedeverdeling, het veelvuldig gebruik van hardsteen.

  • Onroerend Erfgoed, Digitaal beschermingsdossier 4.001/42008/108.1, Parochiekerk Sint-Martinus, uitbreiding van de bescherming (BSG van 13.10.1943) tot de volledige kerk met bijhorend kerkhof (VERBEECK M., 2014).


Erfgoedobjecten

Ontwerper van

Sint-Adriaansabdij

Abdijstraat 10 (Geraardsbergen)
Benedictijnerabdij, gelegen ten noorden van het stadscentrum tussen de Edingsestraat, de Boelarestraat en de weg naar de Brusselse poort.


Abdij Beaupré

Klakvijverstraat 66, 70, 76 (Geraardsbergen)
Inplanting ten noorden van het dorp in een mooie landelijke omgeving. Deels omwald en ommuurd complex poortgebouw door middel van een beboomde dreef met de Klakvijverstraat verbonden.


Abdij van Sint-Cornelius en Sint-Cyprianus

Abdijstraat 12, Kerkplein 32, Weggevoerdenstraat zonder nummer (Ninove)
Stichting der norbertijnen met zeven monniken van de abdij Park (Leuven), in 1137-38, onder bescherming van de plaatselijke heer, Geraard I, en goedkeuring van de bisschop van Kamerijk. Eerste klooster vermoedelijk nabij de eerste parochiekerk gelegen, in de Nederwijk ten oosten van de stad.


Parochiekerk Sint-Martinus

Dorp zonder nummer (Lievegem)
Voor het eerst vermeld in 1140. Het eind 15de eeuw heropgebouwde kerkje werd grotendeels verwoest door beeldenstormers in de tweede helft van de 17de eeuw. Heropbouw van de driebeukige kerk in 1616 door Jan en Robrecht Persyns.


Huis Van Thorenburg-Mestdagh

Prinsenhof 26 (Gent)
Achterin gelegen herenhuis met gevel in neoclassicistische stijl uit het vierde kwart van de 19de eeuw.


Hebberechtsgodshuis en Kapelletje Schreiboom

Kortrijksepoortstraat 252, 252A (Gent)
Voormalig "Hebberechtsgodshuis" en zogenaamd "Kapelletje Schreiboom", heden bejaardentehuis en klooster van de zusters der Kindsheid Jesu. Onder abt Seger van Sint-Pietersabdij in 1771, huidige gebouwen en erachter gelegen kapel opgetrokken naar ontwerp van J.B. Simoens.


Parochiekerk Sint-Petrus

Plaats 5 (Ledegem)
Naar het oost-westen georiënteerd bedehuis, omringd door plantsoen met leilinden ten oosten, en parking. Ommuurd en beboomd kerkhof opgeruimd in 1950-1951.


Parochiekerk Sint-Petrus en Sint-Paulus

Doornzele Dries zonder nummer (Evergem)
Parochiekerk Sint-Petrus en Sint-Paulus, gelegen midden de dries met ten westen voor de kerk, het kerkhof en achter het oostelijk koor, de pastorie van 1964.


Kasteeldomein van Poeke

Kasteelstraat 26 (Aalter)
Het kasteel van Poeke, een waterkasteel in rococostijl, bevindt zich een uitgestrekt park, doorsneden door talrijke dreven. In kern dateert het kasteel van 1750, het werd aangepast in 1872. Het uitgestrekte kasteeldomein blijft herkenbaar als een laat 19de-eeuws adellijk landgoed met hier en daar een accent uit de 20ste eeuw.


Parochiekerk Sint-Martinus en Sint-Antonius Abt

Kortrijkstraat zonder nummer (Deinze)
Ingeplant ten noorden van de oude Kortrijkse Heerbaan bij de thans afgesneden Leiebocht op de rechter oever en de grens met Petegem waarvoor het als parochiekerk dienst doet. Geoosterde kerk aanvankelijk met omringend kerkhof afgesloten door fraaie ijzeren hekken, nu te midden van een heraangelegd kerkplein met parking.


Parochiekerk Sint-Michiel, Cornelius en Ghislenus

Gildestraat 12 (Zulte)
Hallenkerk met kruisingstoren op vierkante basis van Doornikse steen en westgevel van Doornikse kalksteen uit de 13de of 14de eeuw, na vernielingen wederopbouw in de eerste helft van de 17de eeuw, binnen deels ommuurd kerkhof.


Kasteel van Nazareth

Kasteelstraat 16 (Nazareth)
Oudheerlijk kasteel voorheen zogenaamd "Het Wielken" (zie landboek van 1777, "het casteel mette wallen, nederhof en bogaert genaemt het wielken", volgens De Potter en Broeckaert had het kleine kasteel torentjes en werd het heropgebouwd in 1666.


Parochiekerk Sint-Martinus

Dorp zonder nummer (Sint-Martens-Latem)
Gelegen in een ommuurd kerkhof ten oosten van het dorpspleintje in de nabijheid van de Leie.


Parochiekerk Sint-Barbara

Marktstraat 36 (Maldegem)
De huidige plattegrond van de Sint-Barbarakerk ontvouwt een driebeukige hallenkerk met kruisingstoren, drie gelijke beuken van vier traveeën, transept met uitspringende armen met rechte sluiting, koor van twee traveeën met apsis met vijfzijdige sluiting.


Gemeentehuis Laarne

Dorpsstraat 2 (Laarne)
Classicistisch gebouw aan het dorpsplein gelegen ten noordwesten van de parochiekerk, beschermd als monument bij Regentsbesluit van 08.02.1946. Volgens archivalische gegevens en het jaartal op de voorgevel, in 1767 gebouwd als schepenhuis en herberg door Theodoor Jozef van Vilsteren, baron van Laarne.


Kasselrijhuis

Grote Markt 3, 3A (Kortrijk)
* Grote Markt nr. 3-4. Voormalig Kasselrijhuis, reeds aangegeven op het stadsplan van Deventer (1569-1572). Beschermd als monument bij M.B. van 28.05.2003. Van de 16de - tot de 18de eeuw vormden beide woningen het kasselrijhuis. Aangeduid op de kaart van Sanderus (1641) als "casselryhuys". 1585: het gebouw wordt uitgebreid met de aankoop van het huis "Hoog Bourgondië". 1606-1607: werke


Parochiekerk Sint-Brixius

Markekerkstraat zonder nummer (Kortrijk)
* Markekerkstraat z.nr. Parochiekerk St.-Brixius. Beschermd als monument bij M.B. van 28.05.2003. Georiënteerd bedehuis ter vervanging van de 18de-eeuwse parochiekerk. De oudste vermelding van de kerk van Marke dateert van 1243, vermoedelijk gaat het om een houten kapel. In 1267 richtten de kanunniken van het O.-L.-Vrouwekapittel de kerk op. Het betrof waarschijnlijk een kleine Romaanse


Parochiekerk Sint-Kornelis

Sint-Kornelisplein zonder nummer (Horebeke)
Oorspronkelijk romaans of vroeggotisch eenbeukig kerkje, in de 16de eeuw uitgebreid met transept. Omringend kerkhof afgesloten door eenvoudige lage bakstenen kerkhofmuur van 1780-81, ten westen met geblokte arduinen hekpijlers.


Pastorie Sint-Ursmarusparochie met tuin

Waregemsestraat 19 (Kruisem)
De voormalige pastorie van de Sint-Ursmarisparochie, gebouwd in 1772 door Louis 't Kindt en Jan Baptist Simoens, is ingeplant ten noorden van de parochiekerk achterin de Waregemsestraat en bevindt zich in een ruime ommuurde tuin afgesloten door ijzeren hekken vooraan. Een kerkwegel, aan het kerkhof geflankeerd door twee linden, leidt in het zuiden naar de kerk.


Notariswoning

Markt 6 (Assenede)
Voormalige notariswoning, thans zogenaamd "Landbouwershuis". Burgerhuis gebouwd in 1778 (zie jaarcijfers op gevel) door notaris Franciscus Xaverius Mys en zijn echtgenote Anna Jacoba Pijnaert.


Gemeentehuis Assenede

Markt 4 (Assenede)
Imposante laatclassicistische constructie, oorspronkelijk gebouwd als Landhuis of schepenhuis van het Ambacht Assenede in 1771. Het oudst gekende schepenhuis, gelegen ten zuidwesten van de kerk, werd opgericht in 1502 en zou het 14de-eeuwse "schoutheethuus" vervangen.


Pastorie Onze-Lieve-Vrouwparochie

Grimmingeplein 1 (Geraardsbergen)
De pastorie van de Onze-Lieve-Vrouwparochie werd opgetrokken in 1776-177, vermoedelijk door architect Jan Baptist Simoens.


Parochiekerk Sint-Martinus

Dorp zonder nummer (Hamme)
Noord-zuid georiënteerde parochiekerk Sint-Martinus ingeplant ten zuiden van het dorpsplein, aan drie zijden omgeven door het deels ommuurde en omhaagde gedesaffecteerde kerkhof.


Parochiekerk Sint-Salvator

Gentsestraat zonder nummer (Harelbeke)
Parochiekerk uit de 18de eeuw, opgetrokken volgens het ontwerp van architect L. Dewez met de bewaarde vieringtoren en kruisbeuk van de 12de-eeuwse, romaanse kerk.


Stadhuis van Harelbeke

Marktplein zonder nummer (Harelbeke)
Voormalig stadhuis van Harelbeke, gesloopt in 1973 doch tot op heden beschermd als monument bij B.S.G. van 26/11/1942.


Parochiekerk Onze-Lieve-Vrouw

Markt zonder nummer (Pittem)
Overwegend neogotische parochiekerk die een veelheid aan opeenvolgende bouwfasen in zich draagt, met behoud van romaanse toren en noordmuur van het koor, aanpassing van schip in de 15de of 16de en van koor tevens in de 17de eeuw. Grootschalige verbouwing in het begin van de 20ste eeuw.


Kartuizerpriorij Sint-Maartens-Bos

Kartuizerstraat 1-19, 6-16, zonder nummer (Lierde)
Behouden voormalige kloosterkerk sinds 1785 in gebruik als parochiekerk; weinige overige overblijvende voormalige bijgebouwen van de priorij van Sint-Maartens-Bos aan de Kartuizerstraat dateren grotendeels uit de 18de eeuw.


Hof van Herzele

Lange Kruisstraat 2, Sint-Baafsplein 22-70 (Gent)
Het pand behoorde oorspronkelijk toe aan de heren van Herzele. De meerlagige middeleeuws panden opgetrokken uit Doornikse kalksteen met een constructiemethode en vormentaal eigen aan de 13de eeuw, werden in de 18de eeuw aangepast naar de toenmalige smaak.


Parochiekerk Sint-Martinus

Markt 2 (Lede)
Heden zandstenen laatgotische hallenkerk van het ontwikkelde type, gegroeid uit een eenvoudige hallenkerk, waarvan de westtoren en middenbeuk uit eind 14de eeuw zijn bewaard gebleven.


Pastorie

Kartuizerstraat 15 (Lierde)
Voorheen deel uitmakend van de brouwerij van het kartuizerpriorij zogenaamd "Sint-Maartens-Bos", sedert 1798 pastorie. Gelegen in de noordoostelijke hoek van het vroeger voorplein van de kartuizerpriorij.


Poortgebouw en gastenkwartier kartuizerpriorij

Kartuizerstraat 16, 17 (Lierde)
Poortgebouw met deels behouden voormalig gastenkwartier van de kartuizerpriorij "Sint-Maartens-Bos", daterend van 1770-1772/73.


Priorwoning

Kartuizerstraat 5 (Lierde)
Samen met links aanpalende nummer 11 overblijvend deel van het voormalig kwartier van de prior en de procureur van de kartuizerpriorij zogenaamd "Sint-Maartens-Bos". Half vrijstaand breedhuis in bak- en zandsteenbouw, dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder rechts afgewolfd schilddak (leien) met inscriptie ANNO 1763.