Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek

Dorpskom Ename

Beschermd stads- of dorpsgezicht, intrinsiek van 08-03-1995 tot heden
ID: 8766   URI: https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/8766

Besluiten

Geografisch pakket Ename
definitieve beschermingsbesluiten: 08-03-1995  ID: 2819

Beschrijving

De dorpskom van Ename is beschermd als dorpsgezicht. De gevels die zich op de grens van de afbakening bevinden en waarvan de rest van het gebouw buiten de afbakening ligt, maken in dit geval geen deel uit van de bescherming.


Waarden

De dorpskom van Ename, gevormd door een gedeelte van de Martijn van Torhoutstraat, Abdijstraat met Abdijsteeg, Sint-Salvatorsstraat, Enameplein, Beaucarnestraat, Lijnwaadmarkt, Zwijndries, Paardemarktstraat en Wallestraat, is beschermd als dorpsgezicht omwille van het algemeen belang gevormd door de:

historische waarde


als zuid-oostelijke uitbreiding van de vroegmiddeleeuwse handelsnederzetting met haven en vesting en latere abdij;
van de twee assen langs dewelke de dorpskern zich heeft ontwikkeld, met de twee met bomen beplante "markten" (Enameplein-Beaucarnestraat, Lijnwaadmarkt), waar zich twee dorpspompen, een schandpaal en een marktkruis bevinden en waarrond zich een hoofdzakelijk kleinschalige bebouwing heeft ontwikkeld;
van het gedeelte van de Zwijndries dat op de op de Lijnwaadmarkt uitgeeft, alsook van de Paardemarktstraat, beide vrij nauwe straatjes met gebogen verloop en gekenmerkt door kleinschalige bebouwing;
van de karakteristieke 18de- en 19de-eeuwse dorpsbebouwing van één of anderhalve bouwlaag, met witgekalkte, bepleisterde of gecementeerde gevels en pannenzadeldaken, alsook van de meer prestigieuze woningen van het stedelijk type, gekenmerkt door twee bouwlagen en gepleisterde gevels waarvan een aantal met rococo-stijlelementen zijn versierd;
van de binnen het dorpsgezicht gelegen straten en pleinen met hun karakteristieke beplanting, pleinmeubilair en bebouwing, dit alles een intrinsieke waarde vertegenwoordigend, die bestanddelen omvat die bijdragen tot het vormen van een totaalbeeld van het optisch leefmilieu en die niet afzonderlijk mogen veranderd worden, indien het geheel zijn typisch karakter wil bewaren.

Aanduiding van

Is de bescherming van

Dorpskom Ename

Abdijsteeg 1-4, Abdijstraat 1-45, 2-14, 32-42, Beaucarnestraat 1-31, Enameplein zonder nummer, 2-18, Lijnwaadmarkt 20-44, 39-53, Lotharingenstraat 1, Martijn van Torhoutstraat 182-198, Paardemarktstraat 24-30, 35-41, 53-59, Sint-Laurentiusstraat 1-3, Sint-Salvatorsstraat zonder nummer, Wallestraat 161-163, Zwijndries 46-50, 55-59 (Oudenaarde)
De dorpskom van Ename ontwikkelde zich als zuidoostelijke uitbreiding van de vroegmiddeleeuwse handelsnederzetting met haven en door toedoen van de latere abdij.

Is de omvattende bescherming van

Arbeiderswoning

Abdijsteeg 1, 2 (Oudenaarde)
Ondiepe gewitte bakstenen arbeiderswoning van twee bouwlagen en vier (?) traveeën, onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), uit de 19de eeuw.


Arbeiderswoning

Abdijsteeg 4 (Oudenaarde)
Arbeidershuis van vier traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), uit de tweede helft van de 19de eeuw. Links palend aan de druivenserre van het "Huis Beaucarne".


Archeologisch park van Ename

Sint-Salvatorsstraat zonder nummer (Oudenaarde)
Archeologisch park van Ename - Stichting De Boever Opgravingsterrein van circa 11 ha begrensd ten westen door de rechter oever van de gekanaliseerde Schelde, ten noorden door de Lotharingenstraat, een recente (1994) verkeersverbinding Ename-Oudenaarde over de Schelde parallel aan de achterliggende spoorwegberm van de lijn Kortrijk-Brussel, ten oosten door landbouwgronden palend aan de muur van de vroegere abdijtuin die tevens de achterzijde van de bebouwde percelen aan de westkant van de Abdijstraat begrenst, ten zuiden door de Sint-Salvatorsstraat en het tracé van een gedempte Schelde-meander.


Burgerhuis

Abdijstraat 13 (Oudenaarde)
19de-eeuws burgerhuis van zes traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (pannen, nok evenwijdig aan de straat), met beperkte interieurelementen wijzend op in oorsprong oudere kern van twee samengevoegde woningen.


Burgerhuis

Abdijstraat 15 (Oudenaarde)
Dubbelhuis van twee bouwlagen en zes traveeën onder zadeldak (pannen, nok evenwijdig aan de straat). Midden 19de-eeuwse voorgevel waarachter thans voornamelijk een recente nieuwbouw schuilgaat.


Burgerhuis

Abdijstraat 33 (Oudenaarde)
Huis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), uit de tweede helft van de 19de eeuw, met oudere kern minstens uit laat-18de eeuw.


Burgerhuis

Abdijstraat 36 (Oudenaarde)
Dubbelhuis van drie traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (pannen, nok evenwijdig aan de straat) met art-decogetinte voorgevel van circa 1930.


Burgerhuis

Enameplein 14 (Oudenaarde)
Dubbelhuis van vijf traveeën en twee bouwlagen onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), oudere kern van een bouwlaag (18de eeuw) aangepast en verhoogd met bovenverdieping waarschijnlijk in tweede helft 19de eeuw.


Café Au repos des voyageurs

Paardemarktstraat 35 (Oudenaarde)
Hoekhuis met de Wallestraat, voormalig cafe zogenaamd "Au repos des voyageurs", later café zogenaamd "Torreke te Walle".


Dorpswoning

Abdijstraat 38 (Oudenaarde)
Dubbelhuis van vijf traveeën en anderhalve bouwlaag, onder zadeldak (leien, nok parallel aan de straat), uit de eerste helft van de 19de eeuw.


Dorpswoning

Beaucarnestraat 13 (Oudenaarde)
Overblijvend gedeelte van een landelijke dorpswoning, waarschijnlijk van een vroegere herberg of hofstede. Breedhuis van aanvankelijk acht en heden nog vier traveeën en één bouwlaag onder zadeldak (pannen, nok parallel met de straat), uit 18de eeuw.


Dorpswoning

Enameplein 8, 8A (Oudenaarde)
Vroeger dubbelhuis van vijf traveeën, en één bouwlaag onder zadeldak (pannen, nok evenwijdig aan de straat), in kern uit 18de eeuw, aangepast midden 19de eeuw en in de jaren 1960 omgevormd tot tweegezinswoning met wijziging van de vensters en toevoeging van winkelpui.


Dorpswoning

Enameplein 12 (Oudenaarde)
Dubbelhuis van één bouwlaag en vijf traveeën onder zadeldak (pannen, nok evenwijdig aan de straat), wellicht uit 18de eeuw met in 19de eeuw licht aangepaste voorgevel.


Dorpswoning

Enameplein 16 (Oudenaarde)
Voorheen woning van hetzelfde type als nummer 12, eind de jaren 1950 gemoderniseerd. Bewaarde 18de-eeuwse kern, namelijk tonvormig overwelfde kelder onder bewaard niveau van vroegere opkamer.


Dorpswoning

Paardemarktstraat 24 (Oudenaarde)
Rijhuis van vier traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), vroeger een geheel vormend met een bijgebouw van de voormalige hoeve.


Dorpswoning

Paardemarktstraat 59 (Oudenaarde)
Dorpshuis van vier traveeën en anderhalve bouwlaag onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), uit begin 20ste eeuw.


Ensemble van twee burgerhuizen

Abdijstraat 32, 34 (Oudenaarde)
Huis van twee bouwlagen en zeven traveeën onder zadeldak (pannen), deels opklimmend tot de tweede helft van de 18de eeuw, aanpassingen uit uit de eerste helft van de 19de eeuw (zie rondboogvensters van bovenverdieping) en wijzigingen uit de eerste helft van de 20ste eeuw (onder meer gevelcementering en verbouwing van twee traveeën tot winkelpui).


Ensemble van vier dorpswoningen

Lijnwaadmarkt 22, 24, 26, 28 (Oudenaarde)
Rij van vier huisjes van anderhalve bouwlaag in eenheidsbebouwing, respectievelijk drie dubbelhuisjes van drie traveeën en één enkel van twee traveeën, onder mank zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), waarschijnlijk opklimmend tot de eerste helft van de 19de eeuw en aangepast circa 1900.


Gekandelaarde platanenrijen Enameplein

Enameplein zonder nummer (Oudenaarde)
Het Enameplein is beplant met twee rijen gekandelaarde platanen. Op het moment van de inventarisatie stonden er nog 25 exemplaren en was er een boom verdwenen. De bomen zijn op uniforme wijze gesnoeid en worden om de vijf jaar gekandelaard. Deze lijnaanplantingen geven het plein een voornaam en monumentaal karakter. Deze beplanting vormt een geheel met de gekandelaarde platanenrijen op de Lijnwaadmarkt.


Gekandelaarde platanenrijen Lijnwaadmarkt

Lijnwaadmarkt zonder nummer (Oudenaarde)
De Lijnwaadmarkt is beplant met twee rijen gekandelaarde platanen. Op het moment van de inventarisatie stonden er 14 exemplaren. De bomen zijn op uniforme wijze gesnoeid en worden om de vijf jaar gekandelaard. Deze lijnaanplantingen geven het plein een voornaam en monumentaal karakter. Deze beplanting vormt een geheel met de gekandelaarde platanenrijen op het Enameplein.


Gemeenteschool

Beaucarnestraat 17 (Oudenaarde)
Bestaande gemeenteschool van een bouwlaag en vijf traveeën waarschijnlijk gebouwd circa 1900, in 1938 na sloping van de voorgevel aangepast en verhoogd naar ontwerp van architect G. Decordier van 1937.


Herberg Het Stadhuis

Martijn van Torhoutstraat 184, 186 (Oudenaarde)
Voormalig café zogenaamd "Stadhuis" en vroeger gemeentehuis; als "herberge het Stadhuys" vermeld in 1789. Zou opgericht zijn op de plaats waar voorheen de vierschaar gevestigd was.


Herenhuis Beaucarne met tuin

Beaucarnestraat 9 (Oudenaarde)
Deels in kern opklimmend tot een woning uit de eerste helft van de 18de eeuw, in 1748 aangekocht door J. Beaucarne (1711-1780) die het huis in 1751 met aanzienlijke kosten liet verbouwen.


Herenhuis in rococostijl

Abdijstraat 17, 19 (Oudenaarde)
Herenhuis van twee bouwlagen en zeven traveeën uit de eerste helft van de 18de eeuw of midden 18de eeuw; gesplitst in een woning van vier traveeën met pannen zadeldak en een woning van drie traveeën met leien zadeldak.


Hofstede en herberg de Swane

Wallestraat 161 (Oudenaarde)
Voormalige hofstede en herberg zogenaamd "de Swane", reeds vermeld in 1538 en voorkomend op kaart van J. Bale van 1661-63. In het begin van de 20ste eeuw hoeve, winkel, logementshuis en café zogenaamd "Estaminet Belle vue", heden taverne "d' Abdijhoeve".


Huis Beernaert

Lijnwaadmarkt 20 (Oudenaarde)
In 1989 aangekocht door de provincie Oost-Vlaanderen; gerenoveerd, aangepast en uitgebreid vanaf 1993 naar ontwerp van architect C. Mas in functie van de inrichting van het provinciaal historisch en archeologisch museum van Ename (opening voorzien in 1997).


Industrieel gebouw

Lijnwaadmarkt 34 (Oudenaarde)
Voormalig landelijk industriëel gebouw, vroeger horend bij een brouwerij en azijnfabriek, aldus vermeld op kaart van P. Vander Maelen (midden 19de eeuw). Vrijstaand huis van vier traveeën en één bouwlaag op souterrain, onder zadeldak (pannen, nok parallel aan de straat), waarschijnlijk uit de tweede helft van de 19de eeuw - aanpassing van oudere kern.


Kasseiweg Beaucarnestraat

Beaucarnestraat zonder nummer (Oudenaarde)
Deze kasseiweg getuigt van een bepaalde, uiterst belangrijke en langdurige fase in de evolutie van infrastructuurwerken in casu de wegenbouw.


Klooster van de zusters van barmhartigheid

Martijn van Torhoutstraat 190, 192, 194 (Oudenaarde)
Voormalig klooster van de Zusters van Barmhartigheid met Heilige Antonius als beschermheilige en bijhorende school, thans school van het Katholiek Basis Onderwijs Ename.


Marktkruis

Enameplein zonder nummer (Oudenaarde)
Marktkruis ter hoogte van de kerkhofingang en pastorie tussen het groot en klein grasveld van het plein. Hardstenen kruis opgericht in 1778.


Onderwijzerswoning

Beaucarnestraat 15 (Oudenaarde)
Kern van één bouwlaag en vier traveeën uit 18de eeuw, oorspronkelijk één geheel met nummer 13; in 1928 gedeeltelijk slopen van de onderwijzerswoning en herbouwen tot nieuwe onderwijzerswoning met bovenverdieping, naar ontwerp van architect G. Decordier van 1927.


Openbare pomp

Lijnwaadmarkt zonder nummer (Oudenaarde)
Op de Lijnwaadmarkt staat een ouderwetse openbare pomp in gietijzer. Het klein monument vormt een beeld- en karakterbepalend accent.


Openbare pomp

Enameplein zonder nummer (Oudenaarde)
Openbare pomp, ongeveer midden het grasveld van Enameplein. Achtzijdig hardstenen armpompomhulsel met piramidale bekroning en bolornament.


Parochiekerk Sint-Laurentius

Enameplein zonder nummer (Oudenaarde)
Ingeplant achter de zuidoostelijke hoek van het Enameplein op een verhevenheid in het dorp waarbij de kerk de omgeving domineert. Gelegen midden een deels ingesloten min of meer rechthoekige kerkhof met lage kerkhofmuur en waarvan de lange zuidoostelijke zijde paalt aan de Paardemarktstraat of vroegere Kerkstraat; voorheen met hoofdtoegang van het kerkhof aan deze straatkant naast het westelijke koor.


Pastorie van de Sint-Laurentiusparochie

Enameplein 18 (Oudenaarde)
Pastorie palend aan het kerkhof en uitziend op de Noordelijke kant van de parochiekerk. Erf met woning in 1628 aangekocht als pastorie door de proost van de abdij van Ename. Melding van bouwwerken in 1655-56 met plaatsing van nieuwe kelder en gedeeltelijke renovatie.


Schandpaal

Enameplein zonder nummer (Oudenaarde)
Schandpaal, vroeger opgesteld aan de grenslijn van de steenweg Aalst-Oudenaarde en het Enameplein en omringd door hekwerk, thans een weinig achteruit midden een plantsoentje.


Twee arbeiderswoningen

Sint-Laurentiusstraat 1, 3 (Oudenaarde)
Twee gelijkaardige aaneenpalende bakstenen arbeidershuizen van twee traveeën en anderhalve bouwlaag onder pannen zadeldak, uit het eerste kwart van de 20ste eeuw.


Twee dorpswoningen

Lijnwaadmarkt 30, 32 (Oudenaarde)
Aaneenpalende enkelhuizen van respectievelijk twee en drie traveeën en twee bouwlagen onder twee parallelle zadeldaken (pannen, nok parallel aan de straat), uit vierde kwart 19de eeuw.


Watermolen Abdijmolen

Sint-Salvatorsstraat 5 (Oudenaarde)
Achterin staand vrij hoog rechthoekig bakstenen gebouwtje van twee traveeën diep, onder zadeldak (pannen, nok loodrecht op de straat), voorheen horend bij de Sint-Salvatorsabdij.