Geografisch thema

Teuven

ID: 13832   URI: https://id.erfgoed.net/themas/13832

Beschrijving

Het grondgebied van de gemeente behoorde tot het hertogdom Limburg, vanaf 1288 in bezit van de hertogen van Brabant. Teuven vormde samen met Sippenaken (Nederland) en Beusdaal (Nederland) een heerlijkheid die in 1557 door de koning van Spanje in pand wordt gegeven aan Gerard Colyn. In 1612 door Spanje verkocht aan Gerard de Draeck. In 1646 vormt de Spaanse fiscus hier twee afzonderlijke heerlijkheden: Teuven met Sinnich en Nurop, dat naar Gerard de Draeck gaat, en Sippenaken en Beusdaal, dat verkocht wordt aan Adolf Colyn. De heerlijkheid Teuven blijft in het bezit van de familie de Draeck, die er het kasteel "De Hof" bezat, tot 1792, wanneer ze overgaat naar baron J.A.A. de Négri. De schepenbank behoorde tot de ban Montzen.

Op het grondgebied bevonden zich de laathoven Nurop, bezit van het kapittel van Aken, en Sinnich. Hier werd in 1243 de abdij van dezelfde naam gesticht.

Tijdens de Franse bezetting wordt van Teuven, Sippenaken en Beusdaal opnieuw één gemeente gemaakt, die pas in 1842 gesplitst wordt.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd op de grens van Teuven met Nederland (Sippenaken) door de Duitsers de zogenaamde "electrische draad" aangebracht, eigenlijk een afsluitingssysteem van electrische draden, met de bedoeling het bezette België van het vrije Nederland te scheiden; voor de slachtoffers die tengevolge hiervan vielen werd op de grens met Sippenaken een gedenksteen opgericht.

De Sint-Pietersparochie maakte oorspronkelijk deel uit van het vorstelijk domein van de hertogen van Limburg, samen met de heerlijkheid vervolgens bezit van de heren van Teuven. De tienden werden in 17de en 18de eeuw verdeeld tussen de heren van Beusdaal en Clermont (confer Remersdaal), de abdij van Sinnich en de pastoor.

Landbouwgemeente, uitsluitend afgestemd op veeteelt (90 procent van het landbouwareaal ingenomen door weiden). De overschakeling: gemengd landbouwsysteem naar eenzijdige veeteelteconomie zet in het Gulpdal vrij vroeg in; de toestand op de Ferrariskaart (1771-1777) geeft 35,9 procent van de gronden aan als weide, geconcentreerd rondom de dorpskern en de ten noord en zuid aansluitende gehuchten Nurop en Sinnich; de akkergronden liggen ten westen van deze kernen; een groot bebost oppervlak strekt zich ten oosten van het dorp uit ("Neerbeck Bosch", "Driecher Bosch", "Sinnicher Bosch"). Ook nu nemen de bossen nog 20 procent van de oppervlakte van de gemeente in. De eigenlijke overschakeling van poly- naar monocultuur vindt echter plaats pas vanaf de tweede helft van de 19de eeuw, met een versnelde stijging van het weide-areaal in de periode na 1910, om in 1950 een piek van 93,3 procent te bereiken.

Het nederzettingspatroon vertoont een lintbebouwing van beperkte dichtheid aan de weg van Remersdaal naar Slenaken (Nederland) die van zuid naar noord doorheen het centrum van het grondgebied loopt (aaneenschakeling van Sinnich, Sinnichstraat en Dorp); verspreide bebouwing aan de overige straten; recente bebouwing aan de Gieveldstraat tussen Dorp en Hoofstraat. De bebouwing bestaat voornamelijk uit hoeven, van middelgroot tot klein, met losse bestanddelen, waarvan vele in hun dienstgebouwen de omschakeling van akkerbouw naar veeteelt vertonen in de verbouwing van de dwarsschuren tot stallen. De Gulp stroomt van zuid naar noord aan de oostzijde van dit straatdorp.

Het ontbreken van tewerkstelling buiten de landbouw had in de tweede helft van de 19de eeuw en in de 20ste eeuw een daling van het bevolkingscijfer tot gevolg (in 1846: 540; in 1976: 508 inwoners). De laatste decennia is een sterke inwijking vanuit Nederland te constateren (thans 15 procent van de bevolking). De gemeente fungeert als woonplaats voor forenzen naar Visé, Luik, Maastricht en Aken.

Oppervlakte: 726 hectare. Aantal inwoners: 508 (1976).

  • De Voerstreek (De Tijdspiegel, 31, 1976, 2-3, pagina 21-22).
  • de RYCKEL A., Les communes de la province de Liège. Notices historiques, Liège, 1892, pagina 549-551.
  • de RYCKEL A. , La cour féodale de l'ancien duché de Limbourg, Liège, 1895, pagina 80-81.
  • DUBOIS F., Notes historiques sur Teuven, Aubel, s.a.
  • NIJSSEN J., Manuscript Voerense percelen, 1992.
  • PALMANS R., Voeren anders bekeken (Vlaamse Toeristische Bibliotheek), Antwerpen, 1986, pagina 39-41.
  • SIMENON G., Visitationes archidiaconales archidiaconatus Hasbaniae in dioeceseni Leodiensi ab anno 1613 ad annum 1736, Liège, 1939, pagina 697-700.
  • VAN GELDER W. , Voerstreek (Toeristisch Wegwijs), Antwerpen, 1981, pagina 58-62.
  • WALPOT M., De evolutie van het agrarisch landschap in de landen van Overmaas (Heem, 4-5, 1959, pagina 34-49).

Bron     : Schlusmans F. 1992: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Voeren, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N2, Brussel - Turnhout.
Auteurs : Schlusmans, Frieda
Datum  : 1992


Relaties

  • Is deel van
    Voeren
    Voeren (Limburg)

  • Omvat
    Abdij van Sinnich
    Kasteelstraat 11 (Voeren)

  • Omvat
    Afsluitingshaag
    Kloosterhofstraat 40 (Voeren)

  • Omvat
    Afsluitingshaag van meidoorn
    Hoofstraat 13 (Voeren)

  • Omvat
    Bronnen en bronpoelen Teuvenbeek
    Sinnich (Voeren)

  • Omvat
    Cipressen met wegkruis
    Gieveldstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Dolines
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Dorpswoningen
    Hoofstraat 10, 12 (Voeren)

  • Omvat
    Elektriciteitscabine
    Sinnich 13 (Voeren)

  • Omvat
    Elzenhakhout als hoekboom
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Essenkaphaag
    Kasteelstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Teuven, school en kapelanie
    Gieveldstraat 2 (Voeren)

  • Omvat
    Gemengde houtkant op talud
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Gemengde houtkant op talud
    Kloosterhofstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren afsluitingshaag
    Nurop zn (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren meidoornhaag als erfafsluiting
    Kloosterhofstraat 47 (Voeren)

  • Omvat
    Geschoren veekeringshaag van meidoorn
    Kloosterhofstraat 32-34 (Voeren)

  • Omvat
    Gevlochten veekeringshaag
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Grenspalen nummers 14 tot 45
    's Gravenvoeren, Moelingen, Sint-Martens-Voeren, Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Gulpvallei met omgeving
    Remersdaal, Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hakhout van haagbeuk langs holle weg
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hakhout van hulst op perceelsgrens
    Kloosterhofstraat zonder nummer, Sinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Hakhout van zomereik met boomkruis
    Gieveldstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van beuk
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van es
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutstoof van veldesdoorn bij rand Veursbos
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Hakhoutstoven van beuk en zomerlinde
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Driesenhof
    Teuvener-Driesen 2 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Gieveld
    Gieveldstraat 48 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Kloosterhof
    Kloosterhofstraat 34 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Teuven-Dorp 58 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Mostert
    Mostert 23, 25 (Voeren)

  • Omvat
    Hoeve Oudenhof
    Kloosterhofstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Holle weg bij Abdij van Sinnich
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Holle weg naar Teuvenbeek
    Teuven-Dorp (Voeren)

  • Omvat
    Holle weg naar voorde op de Gulp
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Holle weg Teuvenerberg
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Hoogstamboomgaard
    Nurop zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Hoogstamboomgaard met veekeringshaag van de hoeve Kloosterhof
    Kloosterhofstraat 34 (Voeren)

  • Omvat
    Houten kruis
    Sinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houten wegkruis met sering
    Obsinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant langs holle weg
    Sinnich (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant langs Sinnichbeek
    Sinnich (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Gieveldstraat (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Gieveldstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    De Plank, Varnstraat (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    De Plank, Varnstraat (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Mostert zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Roodbos, Varnstraat (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Varnstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Kloosterhofstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Kloosterhofstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud
    Kloosterhofstraat, Obsinnich (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud bij holle weg
    Kasteelstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud en veekering van meidoorn
    Gieveldstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud holle weg
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant op talud langs spoorweg
    Remersdaal, Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Houtkant van es op talud
    I gen Treut zn (Voeren)

  • Omvat
    Houtkanten langs holle weg
    Gieveldstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    IJzeren wegkruis
    Obsinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Kapelweg Teuven
    Mostert (Voeren)

  • Omvat
    Kaphaag van haagbeuk
    Teuvener-Driesen zn (Voeren)

  • Omvat
    Kaphaag van haagbeuk
    Kloosterhofstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Kasteel van Teuven
    Hoofstraat 15, 17 (Voeren)

  • Omvat
    Knotbomenrij met hoekboom
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Knotbomenrij van haagbeuk
    Teuvener-Driesen zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knotbomenrij van haagbeuk
    Gieveldstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knotbomenrij van haagbeuk als grensbomen
    Kasteelstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knoteik op perceelsgrens
    Kloosterhofstraat zonder nummer, Sinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knotels als hoekboom
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Knotes bij doline
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Knotes op talud
    I gen Treut zn (Voeren)

  • Omvat
    Knotessen op perceelsgrens weiland
    Kloosterhofstraat 24 (Voeren)

  • Omvat
    Knotessenrij bij hoogstamboomgaard
    Mostert zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Knothaagbeuk
    Teuvener-Driesen zn (Voeren)

  • Omvat
    Knotwilg
    Sinnich zn (Voeren)

  • Omvat
    Krijtgroeven
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Kruis
    Hoofstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Kruis
    Sinnich zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Lage knotboom van beuk bij holle weg
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Langgestrekte hoeve
    Gieveldstraat 35 (Voeren)

  • Omvat
    Molenloop en spaarvijvers van watermolen van Sinnich
    Kasteelstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Nurop
    Nurop (Voeren)

  • Omvat
    Onze-Lieve-Vrouwkapel
    Kloosterhofstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande eik
    Kloosterhofstraat zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande eik als hoekboom
    Plankerweg zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande eik als kruisboom
    I gen Treut zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande es als hoekboom
    I gen Treut zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande es als hoekboom
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande es als hoekboom bij voorde
    I gen Treut zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Opgaande es in meidoornhaag
    Nuroperveld zn (Voeren)

  • Omvat
    Pastorie Sint-Pietersparochie
    Gieveldstraat 1-3 (Voeren)

  • Omvat
    Plankerweg
    Plankerweg (Voeren)

  • Omvat
    Relict holle weg tussen Teuven en Gieveld
    Gieveldstraat (Voeren)

  • Omvat
    Relicten voetweg van Sinnich naar Remersdaal
    Sinnich (Voeren)

  • Omvat
    Rij knothaagbeuken langs holle weg
    I gen Treut zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Semi-gesloten hoeve
    Sinnich 51 (Voeren)

  • Omvat
    Silexgroeven
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Smeedijzeren wegkruis
    Mostert zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Teuven-Dorp
    Teuven-Dorp (Voeren)

  • Omvat
    Twee knotessen
    Mostert zn (Voeren)

  • Omvat
    Twee opgaande beuken als hoekboom
    Kasteelstraat zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Twee opgaande Canadapopulieren
    I gen Treut zn (Voeren)

  • Omvat
    Twee opgaande welkomstlinden
    Varnstraat 8 (Voeren)

  • Omvat
    Vakwerkwoning
    Kloosterhofstraat 15 (Voeren)

  • Omvat
    Vakwerkwoning
    Kloosterhofstraat 30 (Voeren)

  • Omvat
    Veekeringen van meidoorn in Teuven
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Verbindingsweg Maastricht-Hombourg
    Remersdaal (Voeren)

  • Omvat
    Verluchtingsschachten spoorwegtunnel
    Kloosterhofstraat zonder nummer, Veurs zonder nummer (Voeren)

  • Omvat
    Voetweg naar Sinnich
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Voetweg naar Varen
    Mostert (Voeren)

  • Omvat
    Voetweg van Nurop naar Teuven
    Teuven (Voeren)

  • Omvat
    Watermolen Molen van Teuven
    Gieveldstraat 40 (Voeren)

  • Omvat
    Watermolen van Sinnich
    Kasteelstraat 7 (Voeren)