Geografisch thema

Vaartstraat

ID: 1043   URI: https://id.erfgoed.net/themas/1043

Beschrijving

Van Diestsestraat tot Vaart. Haar oudere benaming "Coestrate", reeds vermeld in de 13de eeuw, verwijst naar het traject dat de Leuvenaars hier eertijds volgden om hun koeien extra muros te laten grazen in de moerassige weiden van de zogenaamde "Loevennenbeemde". Haar huidige benaming dateert van na het graven van de Leuvense vaart in 1750.

Lange, licht gebogen straat, vanouds een secundaire uitvalsweg, die stilaan uitgroeide tot een in hoofdzaak residentiële buurt, ingenomen door burger- en herenwoningen van ambachtslui, hoogleraren, patriciërs en aristocraten, residenties van kloosterorden en een aantal vestigingen van belangrijke universitaire colleges, een proces dat voortduurde tot omstreeks de eeuwwisseling en heden nog duidelijk afleesbaar is uit de behouden waardevolle scenografie van de straat.

Ter hoogte van de Vissersstraat bleven nog belangrijke relicten bewaard van het voormalige augustijnenklooster. De orde van de broeders eremieten van Sint-Augustinus vestigde zich te Leuven circa 1236, in de nabijheid van de Vismarkt en van de Sint-Jan-de-Doperkapel die ze aanvankelijk als bidplaats gebruikte en waar de vissers als patroonheilige de paus en martelaar Sint-Clemens vereerden. In 1265 kregen de broeders toelating tot oprichting van een klooster. Door stelselmatige nieuwbouw en uitbreidingen op de verworven eigendommen namen hun kloostergebouwen en -tuinen op het einde van de 18de eeuw het volledige gebied in binnen de omtrek Vissersstraat, Vismarkt, Dijle/oude stadswal (Karel Van Lotharingenstraat) en Vaartstraat. Binnen het deels ommuurde en via meerdere poorten toegankelijke complex leidde de "Augustijnengang" (huidige Vissersstraat) naar de tussen 1265 en 1284 opgetrokken gotische Sint-Jan-de-Doperkerk die de zuidelijke zijde innam en waar het kort na 1509 herbouwde kloosterpand op aansloot, met annex het huis van de prior. Ten westen aan Vismarkt en Dijle (huidige Karel van Lotharingenstraat) paalden voornamelijk 16-17de-eeuwse bijgebouwen: onder meer de keuken met winterrefter, het kleine gastenverblijf, een spreekhuis, de brouwerij en de vleugel met zieken- en gastenverblijf. Ten noorden was het domein begrensd door een muurgedeelte en twee torens van de eerste, 12de-eeuwse stadsomwalling. De oostelijke gebouwen aan de Vaartstraat tenslotte, waren ingenomen door het in 1680 herbouwde literaire college of de zogenaamde Latijnse school, magazijngebouwen en een huis ter hoogte van de Steenpoort. Na de opheffing tijdens de Franse Omwenteling werd het klooster in 1798 aan verscheidene particulieren verkocht. Het complex werd deels gesloopt - onder meer de kerk (1801) en het grootste gedeelte van het kloosterpand -, diverse gebouwen werden verbouwd, gronden verkaveld en beginjaren 1900 bebouwd met particuliere woningen. Van de bewaarde, doch verbouwde gedeelten van het vroegere klooster getuigen thans nog de nummers 33, 39 en 41-45, Vismarkt nummers 11-16 en Karel van Lotharingenstraat nummer 25.

  • LEFEVER, F.A., Daar waar de Augustijnen woonden ..., in Mededelingen van de Geschied- en Oudheidkundige Kring voor Leuven en Omgeving, deel 24, 1984, p. 97-132.
  • VAN EVEN E., Louvain dans le passé et dans le présent, Leuven, 1895.

Bron     : Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)
Auteurs :  Mondelaers, Lydie, Verloove, Claartje
Datum  : 2009


Relaties

  • Is deel van
    Leuven
    Leuven (Leuven)

  • Omvat
    Augustijnenklooster met humanioracollege
    Vaartstraat 33, 39, 41, 43, 45 (Leuven)

  • Omvat
    Brouwerij Breda
    Vaartstraat 60, 62 (Leuven)

  • Omvat
    Brouwerij De Kardinaal
    Vaartstraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Vaartstraat 113 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis In Zeelandt 1780
    Vaartstraat 167 (Leuven)

  • Omvat
    Classicistisch burgerhuis
    Vaartstraat 139 (Leuven)

  • Omvat
    Classicistische herenhuizen
    Vaartstraat 48, 50, 54 (Leuven)

  • Omvat
    Eclectisch hoekhuis naar ontwerp van O. Devos
    Vaartstraat 27 (Leuven)

  • Omvat
    Eclectische burgerhuizen
    Vaartstraat 66, 68, 70 (Leuven)

  • Omvat
    Gekoppelde burgerhuizen
    Vaartstraat 49, 51, 53, 55 (Leuven)

  • Omvat
    Gekoppelde stadswoningen
    Vaartstraat 29, 31 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Vital Decosterstraat 108 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Vaartstraat 64 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis en kapel
    Vaartstraat 90, 92A, 92B (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis in neorenaissancestijl
    Vaartstraat 74 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuizen met empiregevels
    Vaartstraat 57, 59 (Leuven)

  • Omvat
    Kantoren en werkplaatsen
    Vaartstraat 34, 36 (Leuven)

  • Omvat
    Laat-classicistische burgerhuizen
    Vaartstraat 119-123 (Leuven)

  • Omvat
    Laat-classicistische herenhuizen
    Vaartstraat 56 (Leuven)

  • Omvat
    Laatclassicistisch burgerhuis
    Vaartstraat 117 (Leuven)

  • Omvat
    Laatclassicistische stadswoning
    Vaartstraat 21 (Leuven)

  • Omvat
    Luxemburgcollege
    Vaartstraat 30-32 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistisch burgerhuis
    Vaartstraat 47 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistisch burgerhuis
    Vaartstraat 115 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Vaartstraat 23 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning in traditionele stijl
    Vaartstraat 16 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met lijstgevel
    Vaartstraat 15 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning van de 17de eeuw
    Vaartstraat 17 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Vaartstraat 44, 46 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Vaartstraat 141, 143, 145, 147, 149, 151, 153, 155, 157 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen in wederopbouwstijl
    Vaartstraat 8, 10, 12, 14 (Leuven)

  • Omvat
    Straatwand samengesteld uit burgerhuizen
    Vaartstraat 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95, 97, 99 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Vaartstraat 19 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Vaartstraat 18 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Vaartstraat 20 (Leuven)

  • Omvat
    Tweeverdiepingshuis
    Vaartstraat 28 (Leuven)

  • Omvat
    Villerscollege
    Rijschoolstraat 19, 19A, Vaartstraat 24 (Leuven)