Geografisch thema

Boezinge

ID: 14134   URI: https://id.erfgoed.net/themas/14134

Beschrijving

Gemeente (1.772 hectare) gelegen in de Vlaamse zandleemstreek en de Westhoek, aan de Ieperlee en het kanaal Ieper-IJzer. Sinds 1977 deel uitmakend van de gemeente Ieper. In 1970 nam Boezinge, Zuidschote op, waardoor de oppervlakte en het inwonersaantal stegen tot respectievelijk 2.197 hectare en 2.397 inwoners; 1.687 inwoners (12/1986) voor Boezinge.

Overwegend vruchtbare en iets te natte zandleemgronden. Voornamelijk landbouwactiviteit; brouwerij en verwerking van textielafval als enige industriële activiteit.

Boezinge zou ontstaan zijn aan een wateroverdracht op de Ieperlee. De oudste vermelding luidt: Boesigha (1119)

De dorpsheerlijkheid Boezinge was achtereenvolgens in handen van de families: Belle (eerste kwart van de 14de eeuw - tweede en derde kwart van de 15de eeuw), Van Diksmuide, Van Halewijn, Van Witthem, de Cusance, des Trompes- Kaspar des Trompes herbouwde het kasteel in 1631 en liet de sluis aanleggen -, de Masin, de Chauviray, de Thibault. De heerlijkheid bezat lage, middele en hogere rechtspraak, bezat een baljuw en zeven schepenen en maakte bestuurlijk en fiscaal deel uit van het Ieper-Ambacht. Verder trof men te Boezinge nog de heerlijkheden Pilkem en Vrielinckhove aan.

De parochie maakte achtereenvolgens deel uit van het bisdom Terwaan (tot 1556), het bisdom Ieper (tot 1801), Gent (tot 1843) en Brugge. De tienden werden geïnd door het Sint-Maartenskapittel te Ieper. Tijdens de beeldenstorm brandden de kerk en het kasteel plat (1566). Tijdens de 17de eeuw had de gemeente sterk te lijden onder de Franse invallen In het kanaal Ieper-IJzer werd een sluis met puntdeuren gebouwd - een voor de tijd revolutionaire methode - door Bartholomeus de Buck (1638-1642). Om strategische redenen werd de sluis beschermd door een fort: Sint-Niklaasfort (1696-1782).

Circa 1846 waren er te Boezinge: drie smidsen; vier brouwerijen, waarvan één nog bestaande (Diksmuidseweg) een kalkoven; drie windmolens respectievelijk gelegen aan de Pilkem (Langemarkseweg), aan de Molenstraat en aan de Sasstraat; twee steenbakkerijen; twee stijfselfabrieken.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog lag de gemeente volledig in de frontzone: de eerste gasaanval, 22 april 1915, was één van de belangrijkste wapenfeiten.

De talrijke Britse militaire kerkhoven getuigen nog van het oorlogsgeweld: Artillery Wood Cemetery (Poezelstraat), Bard Cottage Cemetery (Diks-muidseweg), Boesinghe Chyd. (Boezinge Kerk), Colne Valley Cemetery (Kleine Poezelstraat), Divisional Collecting Post Cemetery (Zwaanhofweg), Divisional Collecting Post Cemetery Extension (Zwaanhofweg), Dragoon Camp Cemetery (Kleine Poezelstraat), Essex Farm Cemetery (Diksmuidseweg), La Belle Alliance Cemetery (Zwaanhofweg), No Man's Cot Cemetery (Moortelweg), Talana Farm Cemetery (Diksmuidseweg), Welsh Cemetery (Caesar's Nose), (Kleine Poezelstraat).

Ook andere oorlogsmonumenten: 49th (West Riding) Division- 1917, 1910-Essex Farm C., (Diksmuidseweg); een Bretoense calvarie met dolmens ter nagedachtenis van 87e D.I.T. et 45e D.I. Française (Langemarkseweg), en een herdenkingsplaat in de kerk voor 87e D.I.T. Française.

Kleine betonnen bunker, waarop het kanon zogenaamd "Kleine Bertha", en een demarcatiepaal ernaast (Diksmuidseweg).

Na de Eerste Wereldoorlog werd het dorp naar vooroorlogs uitzicht heropgebouwd. Straatdorp aan de Diksmuidseweg (noord-zuid-as), rechthoekig plein, Katspel, op de westzijde, met parochiekerk Sint-Michiel en gemeentehuis (nummer 2). Uitvalswegen respectievelijk in westelijke en oostelijke richting, met name Boezingsestraat en Brugstraat.

Gehuchten: de Pilkem (Langemarkseweg), Steenstrate, deels gelegen op grondgebied Zuidschote en Bikschote. Recente verkaveling ten noorden van de dorpskom.

Talrijke woonhuizen, hoeven en tevens de pastorie werden heropgebouwd naar ontwerp van architecten F. Petit & J. Obozinski (Brussel). Architect J. Coomans (Ieper) leidde de wederopbouwwerken van de Parochiekerk (Katspel). Het kasteel is een ontwerp van architect S. Mortier (Gent). De architecten P. Verbruggen (Ukkel), M. Hocepied (Moeskroen), M. Selly (Ieper), C. Schmidt (Poperinge), L. Verstraete (Izegem), L. Masure (Elsene), waren tevens, hetzij in mindere mate, betrokken bij de wederopbouw van de gemeente.

  • BACCARNE R., STEEN J., Boezinge 1914-1918, Gasaanval 2e slag om Ieper, [1978].

Bron     : Delepiere A.-M., Huys M. & Lion M. 1987: Inventaris van het cultuurbezit in België, Architectuur, Provincie West-Vlaanderen, Arrondissement Ieper, Kanton Ieper, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 11N1, Brussel - Turnhout.
Auteurs :  Delepiere, Anne Marie, Huys, Martine, Lion, Mimi
Datum  : 1987


Relaties

  • Omvat
    Artillery Wood Cemetery
    Poezelstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Boezinge Churchyard
    Katspel zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Bretoens oorlogsmonument Carrefour des Roses
    Langemarkseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Britse kazematten
    McCraepad zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Britse schuilplaats nabij Lancashire Farm
    Kleine Poezelstraat 8 (Ieper)

  • Omvat
    Burgerhuis en maalderijcomplex
    Langemarkseweg 1 (Ieper)

  • Omvat
    Colne Valley Cemetery
    Kleine Poezelstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    De Ieperlee, het kanaal Ieper-IJzer en de Martjesvaart
    Merkem (Houthulst), Boezinge, Brielen, Ieper, Zuidschote (Ieper), Bikschote (Langemark-Poelkapell...

  • Omvat
    De Pilkem
    Boezinge (Ieper)

  • Omvat
    Demarcatiepaal 22
    Pilkemseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Diksmuidseweg
    Diksmuidseweg (Ieper)

  • Omvat
    Divisional Collecting Post Cemetery and Extension
    Hogeziekenweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Dragoon Camp Cemetery
    Kleine Poezelstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Duits-Britse bunker
    Slaaktestraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Duitse betonconstructie Hindenburg Farm
    Vanheulestraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Duitse betonconstructie Hof Ter Linden
    Poezelstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Duitse betonnen verdedigingsconstructie Haus Schaumburg
    Pilkemseweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Eenheidsbebouwing De Kazerne
    Bikschotestraat 7-12 (Ieper)

  • Omvat
    Gedenkzuil militaire en burgerlijke doden
    Katspel zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Gemeentehuis van Boezinge
    Katspel 1-2 (Ieper)

  • Omvat
    Herberg
    Pilkemseweg 136 (Ieper)

  • Omvat
    Herberg De Zege
    Dekemelelaan 31 (Ieper)

  • Omvat
    Herenhuis en bedrijfsgebouw
    Langemarkseweg 2 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve
    Steenstraat 41 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve 't Erfgoed
    Kapellestraat 3 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve 't Klein Kasteel
    Molenstraat 69 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve 't Klokhof
    Briekestraat 55 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Eikenburg
    Poezelstraat 8 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Foch farm
    Pilkemseweg 130 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve met losse bestanddelen
    Reningestraat 6 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Parkhove
    Reningestraat 19 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Rietvelde
    Moortelweg 1 (Ieper)

  • Omvat
    Hoeve Vijfwegenhof
    Pilkemseweg 134 (Ieper)

  • Omvat
    Hoevetje
    Poezelstraat 1 (Ieper)

  • Omvat
    Hoevetje
    Reningestraat 8 (Ieper)

  • Omvat
    Kapel Onze-Lieve-Vrouw-ter-Linden
    Poezelstraat 14 (Ieper)

  • Omvat
    Klein Zwaanhof
    Kleine Poezelstraat 6 (Ieper)

  • Omvat
    La Belle Alliance Cemetery
    Hogeziekenweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Laag geknotte populierenrij
    Westkaai (Ieper)

  • Omvat
    Loskaai met hijstoestel
    Barmstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Maalderijcomplex met herenhuis en burgerhuis
    Barmstraat 2, Molenstraat 1 (Ieper)

  • Omvat
    No Man's Cot Cemetery
    Moortelweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Ondergrondse betonconstructie
    Westkaaipad zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Michiel
    Katspel 4 (Ieper)

  • Omvat
    Sas van Boezinge met verdedigingswerk en sluis
    Sasstraat (Ieper)

  • Omvat
    Slagveld Pilkem Ridge
    Boezinge (Ieper), Poelkapelle (Langemark-Poelkapelle)

  • Omvat
    Sluis van Boezinge-dorp
    Barmstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Sluiswachterswoning Boezinge-dorp
    Westkaaipad 50 (Ieper)

  • Omvat
    Spoorwegbrug
    Barmstraat zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Kleine Poezelstraat 8 (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve
    Reningestraat 15 (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve 't Palinghof
    Pilkemseweg 135 (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoeve Madelstede met gedenkkapel en verlaten vooroorlogse site
    Ravestraat 24 (Ieper)

  • Omvat
    Wederopbouwhoevetje
    Reningestraat 10 (Ieper)

  • Omvat
    Welsh Cemetery Caesar's Nose
    Moortelweg zonder nummer (Ieper)

  • Omvat
    Yorkshire Trench & Dugout
    Bargiestraat zonder nummer (Ieper)

  • Is deel van
    Ieper
    Ieper (West-Vlaanderen)