Geografisch thema

Naamsestraat

ID: 1039   URI: https://id.erfgoed.net/themas/1039

Beschrijving

De Naamsestraat is één der oudste straten van Leuven en was eeuwenlang het einde van de invalsroute vanuit Heverlee en Namen. Ze is, naast de Brusselse-, de Mechelse-, de Diestse- en de Tiensestraat, één der hoofdaders in het radiaal-concentrisch stratenplan van het oude Leuven, en loopt in een quasi recht en hellend tracé van de Grote Markt naar de Tervuurse- en de Naamsevest. Hierbij kruist ze tal van straten die aan de westelijke zijde (pare nummers) sterk afhellen naar de veel lager gelegen Parijs- en Schapenstraat en daardoor veelal als berg benoemd werden. De Naamsestraat wordt in historische bronnen met meerdere benamingen aangeduid: het gedeelte binnen de eerste stadsomwalling, van de Grote Markt tot aan de voormalige Sint-Kwintensbinnenpoort, werd in de 13de eeuw Prepositistrata, Proefstraat of Prooststraat genoemd. Het eerder landelijke gedeelte buiten de stadsomwalling, dat leidde van aan de huidige Parkstraat langs de Sint-Kwintenskerk naar de Naamsepoort, werd eerst Sint-Kwintensstraat genoemd en vanaf de 17de eeuw Heverschestraat. De Naamsestraat is onder de historische invalsstraten wellicht de meest monumentale door de prominente aanwezigheid van tal van colleges en statige herenwoningen, historische kerken en refugia, de voormalige dekenij en de Lakenhalle.

Het gedeelte intra muros was van oudsher dicht bebouwd, en - zoals de Latijnse benaming zegt - veelal bewoond door notabelen. De bouw van de Lakenhalle in 1317 (nr. 22) bevestigde de aanwezigheid van een groot aantal handels- en ambachtslui waardoor hier algauw het economisch centrum van de stad ontstond. Het verval van de lakennijverheid en de geleidelijke overdracht van de Lakenhalle aan de universiteit tussen 1432 en 1678, zorgde voor de verschuiving van een overwegend economische naar een hoofdzakelijk intellectuele activiteit, waardoor in de 16de en 17de eeuw het aantal universitaire gebouwen gestaag groeide. Intussen werden bestaande woningen verfraaid, aangepast of vervangen, en werd het straatbeeld, naast colleges en religieuze bouwwerken, gekenmerkt door burger- en handelshuizen.

Het straatbeeld buiten de eerste stadsomwalling - vanaf de Parkstraat tot aan de Naamsepoort - wordt heden gekenmerkt door woon- en handelshuizen, afgewisseld met een aantal grote gebouwen, zoals het STUK (voormalig Arenberginstituut, nr. 96), het voormalig Vigliuscollege (nr. 93), het Amerikaans College (nr. 100), het recente woningenblok op de voormalige site van het klooster der ongeschoeide karmelieten (hoek Naamsestraat / Karmelietenberg), het gebouwencomplex van de Heilig Hartkliniek en de Sint-Kwintenskerk. De bebouwing is hier doorgaans jonger dan in het straatgedeelte intra muros, en wordt voornamelijk gekenmerkt door 19de- en 20ste-eeuwse burgerhuizen van drie bouwlagen, afgewisseld met appartementenblokken uit de tweede helft van de 20ste eeuw (vb. nr. 108, ontworpen in 1955 door J. Franssen). Opvallend is de concentratie van interbellumwoningen aan de oostelijke of onpare straatzijde - beginnend ter hoogte van de Hendrik Consciencestraat en aansluitend bij het zogenaamd Nieuw Kwartier – die gebouwd werden op het gedurende lange tijd vrij landelijke gedeelte van de Naamsestraat, waar de basisbebouwing doorgaans bestond uit eerder bescheiden, tweelaagse rijwoningen (nrs. 138-140).

De vernielingen in 1914 en 1920 richtten een ware kaalslag aan in de zone tussen de Grote Markt en de Standonckstraat. Hier werd de voornamelijk 18de-eeuws ogende bebouwing haast volledig vernield en vervangen door zogenaamde wederopbouwarchitectuur. Met uitzondering van de Lakenhalle en de panden nrs. 21-23, bestaat de bebouwing hier uitsluitend uit panden die worden gekenmerkt door een eclectische gevelarchitectuur, geïnspireerd op de regionale bouwstijlen, met integratie van eigentijdse of geïnterpreteerde bouwelementen. Typerend is het traditiegetrouw gebruik van bak-, natuur- of similisteen. Het zijn voornamelijk als breedhuis opgevatte winkel-/woonpanden van drie bouwlagen, al dan niet in combinatie met een topconstructie die als scherm fungeert voor de langsgerichte nok van het zadel- of mansardedak, als reminiscentie aan het vroegere diephuis. De begane grond is doorgaans gevelbreed opengewerkt, met aangepaste winkelpuien binnen de tot op heden veelal behouden oorspronkelijke omlijsting. Naast de lager beschreven representatieve panden, wordt de wederopbouwarchitectuur ook in een meer afgezwakte vorm vertegenwoordigd door de nrs. 10 (1926, C. Goemans), 11 (1922, G. Decock), 15 (1924, A. Stevens), 17(1922, L. Landeloos), 19 (1921, L. Landeloos), 173 (1932, T. Vanderstraeten) en 185 (1916, Th. Van Dormael). Het beeld van de Naamsestraat wordt sterk bepaald door open en gesloten gevelwanden en de veelvuldig verspringende rooilijn, waarbij brede en smalle straatdelen afgewisseld worden met bijna als plein uitgewerkte zones en al dan niet afgesloten erekoeren. Zo is de aanzet van de straat ter hoogte van het stadhuis eerder smal, om na de kruising met de Munt- tot aan de Zeelstraat te verbreden tot een klein pleintje met zicht op de voormalige Lakenhalle. Wat verder staan de huizen nrs. 21-23 op de oude rooilijn - gespaard van de verwoestingen tijdens de Eerste Wereldoorlog - die beide het perspectief vernauwen tot aan de collegeberg waar de erekoer van het Sint-Annacollege en de arcade voor het Heilige Geestcollege het gezichtsveld opentrekken tot aan het pleintje voor de Sint-Michielskerk. Verder in de straat wordt het beeld gekenmerkt door rijbebouwing met gesloten gevelwanden die op regelmatige plaatsen doorbroken worden door de erekoeren van vrijwel alle nog volgende colleges - het Premonstreit-, het Atrecht-, het Hoge Heuvel en het Amerikaans college -, door de open ruimte aan het huis van ’t Sestich en het Stuk, en natuurlijk ook door het voormalige kerkhof rond de Sint-Kwintenskerk.

  • Stadsarchief Leuven, Modern Archief, doss. 77005 (bouwverg. 29.08.1921); doss. 80555 (bouwverg. 27.03.1922); doss. 81173 (bouwverg. 01.05.1922); doss. 80819 (bouwverg. 06.10.1924); doss. 85742 (bouwverg. 05.02.1926).

Bron     : Mondelaers Lydie & Verloove Clara i.s.m. Van Roy Diane, Van Damme Marjolijn en Meulemans Katharina. 2009. Inventaris van het bouwkundig erfgoed. Provincie Vlaams-Brabant. Leuven binnenstad. Herinventarisatie. Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen. VLB2 (onuitgegeven werkdocument)
Auteurs :  Mondelaers, Lydie, Verloove, Claartje


Relaties

  • Omvat
    Arenberginstituut
    Naamsestraat 96 (Leuven)

  • Omvat
    Atrechtcollege
    Naamsestraat 63 (Leuven)

  • Omvat
    Aulnecollege
    Naamsestraat 100, 100A, Schapenstraat 41 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 4 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 49 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 72 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 74 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 82 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 87, 89C (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 90 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 91 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 97 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis
    Naamsestraat 136 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis en twee bijgebouwen
    Naamsestraat 139 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis Huys van de Vrouwe van Spagne
    Naamsestraat 67 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis in wederopbouwstijl
    Naamsestraat 13 (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuis met toegang tot Sneppengang
    Naamsestraat 137, 137A (Leuven)

  • Omvat
    Burgerhuizen in Wederopbouwstijl
    Naamsestraat 4 (Leuven)

  • Omvat
    Classicistisch hoekhuis
    Naamsestraat 24 (Leuven)

  • Omvat
    College van Premonstreit
    Naamsestraat 61 (Leuven)

  • Omvat
    Dekenij van de lakenwevers
    Naamsestraat 3 (Leuven)

  • Omvat
    Eenvoudige woning met latere winkelpui
    Naamsestraat 43 (Leuven)

  • Omvat
    Ensemble van twee stadswoningen
    Naamsestraat 42-44 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand
    Naamsestraat 35, 35A (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand in wederopbouwstijl
    Muntstraat 2, Naamsestraat 5-7 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand in wederopbouwstijl
    Naamsestraat 12 (Leuven)

  • Omvat
    Handelspand in wederopbouwstijl
    Naamsestraat 18 (Leuven)

  • Omvat
    Heilige Geestcollege
    Naamsestraat 40 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Naamsestraat 60 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Naamsestraat 29, 29A (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis
    Naamsestraat 145 (Leuven)

  • Omvat
    Herenhuis met ommuurde stadstuin
    Naamsestraat 160 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Lakenweversstraat 1C, Naamsestraat 9 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis
    Naamsestraat 140 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis aan de Parkstraat
    Parkstraat 1 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis met Kwade Hollenberg
    Naamsestraat 94 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis met Ramberg
    Naamsestraat 62 (Leuven)

  • Omvat
    Hoekhuis met Zeelstraat
    Naamsestraat 20 (Leuven)

  • Omvat
    Huis
    Naamsestraat 87 (Leuven)

  • Omvat
    Huis 't Sestich en College van de Hoge Heuvel
    Naamsestraat 69-71 (Leuven)

  • Omvat
    Kapel met Calvarie
    Naamsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Kapel van Jezus in 't Steentje
    Naamsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Klokkengieterij Van Aerschodt: poortgebouw, woning en stadsschool
    Naamsestraat 99-101 (Leuven)

  • Omvat
    Koningscollege
    Naamsestraat 59 (Leuven)

  • Omvat
    Neoclassicistisch handelspand
    Naamsestraat 106 (Leuven)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Kwinten
    Naamsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Parochiekerk Sint-Michiel
    Naamsestraat 57A (Leuven)

  • Omvat
    Pastorie en Armenschool van de Sint-Kwintensparochie
    Naamsestraat 149-155 (Leuven)

  • Omvat
    Rectorshuis
    Naamsestraat 98 (Leuven)

  • Omvat
    Refugiehuis van de Abdij van Valduc
    Naamsestraat 46, Sint-Antoniusberg 1 (Leuven)

  • Omvat
    Refugiehuis van Florival
    Naamsestraat 107 (Leuven)

  • Omvat
    Refugium van de celestijnenpriorij van Heverlee
    Naamsestraat 70, 70C (Leuven)

  • Omvat
    Rijhuis
    Naamsestraat 146-148 (Leuven)

  • Omvat
    Rijhuizen
    Naamsestraat 165-171 (Leuven)

  • Omvat
    Sint-Annacollege
    Naamsestraat 37-39, Sint-Michielsstraat 7-11 (Leuven)

  • Omvat
    Sint-Annacollege of d' Aude Sint-Anna
    Naamsestraat 45 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Naamsestraat 88 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Naamsestraat 157 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Naamsestraat 159 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Naamsestraat 65 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning
    Naamsestraat 95 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning Limburg
    Naamsestraat 34 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met dakkapel
    Naamsestraat 141 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met jaartal 1866
    Naamsestraat 47 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met Lodewijk XV-pui
    Naamsestraat 81 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met vroeg 19de-eeuwse lijstgevel
    Naamsestraat 31 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoning met winkelpui
    Naamsestraat 30 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Naamsestraat 156-158 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Naamsestraat 179-183 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Naamsestraat 21-23 (Leuven)

  • Omvat
    Stadswoningen
    Naamsestraat 143 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Naamsestraat 41 (Leuven)

  • Omvat
    Traditionele stadswoning
    Naamsestraat 27, Standonckstraat 2D (Leuven)

  • Omvat
    Twee stadswoningen
    Naamsestraat 76-78, 76A (Leuven)

  • Omvat
    Universiteitshal
    Krakenstraat 2, Naamsestraat 22, Oude Markt 13 (Leuven)

  • Omvat
    Van Dalecollege
    Naamsestraat 80 (Leuven)

  • Omvat
    Vigliuscollege
    Naamsestraat 93 (Leuven)

  • Omvat
    Waterpomp
    Naamsestraat zonder nummer (Leuven)

  • Omvat
    Woning met recentere winkelpui
    Naamsestraat 38 (Leuven)

  • Omvat
    Woning met zijgevel aan de Ramberg
    Naamsestraat 64 (Leuven)

  • Omvat
    Woningen
    Naamsestraat 73-75 (Leuven)

  • Omvat
    Woon- winkelhuis Anno MDCCL
    Naamsestraat 32 (Leuven)

  • Omvat
    Woonhuis met neorenaissance-winkelpui
    Naamsestraat 92, 92A (Leuven)

  • Is deel van
    Leuven
    Leuven (Leuven)